مقیاس السفر الشرعی مکانی او زمانی؟ PDF چاپ پست الکترونیکی

به نام خدا

یاسر قیصری نیا                                                                               80003

مقیاس السفر الشرعی مکانی او زمانی؟

آیه الله سید کاظم حائری  مجله فقه اهل بیت (عربی)   شماره 43   صفحه 11

بحث این است که آیا مقدار مسافت شرعی امروز از جهت طولی و مکانی با عصر ائمه علیهم السلام تغییری کرده یا معیار همان است؟

ممکن است در جواب گفته شود: روایات تحدید مسافت چند دسته اند؛

دسته اول: روایاتی که به واحد طولی و مکانی تحدید کرده اند.«هشت فرسخ، 24میل و دو برید» مثل: صحیحه عبدلله بن یحیی الکاهلی أنه سمع الصادق علیه السلام یقول فی التقصیر فی الصلوه: "برید فی برید أربعة و عشرون میلا"

دسته دوم: روایاتی که به واحد زمانی تحدید کرده اند.«مسیرة یوم یا بیاض یوم» یعنی به مقدار یک روز طی مسافت کردن. مانند: صحیحه علی بن یقطین قال: سألت أبا الحسن الاول علیه السلام عن الرجل یخرج فی سفره قال: "یجب علیه التقصیر فی مسیرة یوم و ان کان یدور فی عمله"

دسته سوم: روایاتی که هر دو معیار را با هم دیگر ذکر کرده مانند: موثقه سماعه قال: «سألته عن المسافر في كم يقصر الصلاة؟ قال في مسيرة يوم و ذلك بريدان و هما ثمانية فراسخ».

درزمان صدور روایات هر دو معیار بر هم منطبق بودند چون سیر عادی قوافل با شتر در هر روز همان یک فرسخ بوده. اما امروزه سفر متعارف مردم با ماشین های جدید است که در هر روز به طور عادی خیلی بیش از هشت فرسخ طی می کنند.

دسته چهارم علاج تعارض است. چون نشان می دهد که معیار اصلی معیار زمانی است و معیار مکانی فقط چون منطبق بوده ذکر شده. مانند: روایة فضل بن شاذان عن الرضا علیه السلام یقول: انما وجب التقصیر فی ثمانیة فراسخ لا اقل من ذلک و لا اکثر لان ثمانیة فراسخ مسیرة یوم للعامة و القوافل و الاثقال...

نتیجه این که امروزه هم مقدار سیر عادی سفرهای متعارف امروزی در یک روز میزان است.

کلام صاحب مقاله:

نسبت به جمع بین سه طایفه اول به دو نکته باید توجه کرد.

1)     هشت فرسخ، تعین واقعی دارد به خلاف مسیرة یوم که تعین واقعی ندارد بلکه به اختلاف وسیله سیر یا فصول سال عوض می شود مخصوصا با توجه به این که مرکب متعارف آن روز فقط شتر نبوده بلکه اسب هم بوده که دو سه برابر شاید هم بیشتر در یک روز طی مسافت می کرده.

2)     فرسخ ها را در تمام مسیرها میل گذاری نکرده بودند تا راحت قابل تشخیص باشد و تنها مقیاسی که می شد فرسخ ها را با آن مشخص کرد همان مسیر یک روز بوده. دلیل انتخاب قافله شتر هم متعارف بودن آن نبوده بلکه انطباق آن با هشت فرسخ بوده.

پس معیار اصلی، معیار مکانی است که تعین واقعی دارد و معیار زمانی فقط به خاطر دم دست بودن به عنوان نشانه ای برای تشخیص هشت فرسخ بیان شده.

با این بیان تکلیف روایات طائفه رابعه هم مشخص می شود که ـ جدای از ضعف سند برخی ـ با بررسی یک به یک آنها متوجه می شویم که اگر معیار مکانی را به معیار زمانی برگردانده اند نه از این جهت بوده که معیار زمانی اصیل است بلکه از این جهت بوده که زمان معیار قابل تشخیص بوده. خود روایت فضل هم که به عنون نمونه طائفه چهارم ذکر کردیم تصریح دارد که معیار اصیل معیار مکانی است «انما وجب التقصیر فی ثمانیة فراسخ لا اقل من ذلک و لا اکثر...»

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج