تأمین(بیمه) PDF چاپ پست الکترونیکی

بسم الله الرحمن الرحیم

ملخص: سید عبدالحسین آل یاسین                                                  کد تحصیلی:

خلاصه­ی تأمین(بیمه)

تألیف: آیة الله سید محسن خرازیدام ظله

آدرس:مجلة فقه أهل البيت عليهم السلام (بالعربية)؛ ج‌17، ص: 39

مدرسه فقهی امام باقر علیه السلام

تابستان 1390

مصنف در پنجمقام بحث می کند؛ در مقام اول به حقیقت تأمین و تعریف آن و در مقام دوم به بیان انواع آن می پردازد. و در مقام سوم از ارکان این عقد و در مقام چهارم از دلیل مشروعیت آن بحث می کندودرمقام پنجم موانع این عقدرا ذکر می کند.

مقام اول:ایشان می گوید: عقد بیمه عقد مستقل است و نیازی به ادراج آن تحت عقد دیگری نیست.

تعریف بیمه:عقدی است بین بیمه کننده و بیمه شونده در مدتی که ابتدا و انتهای آن مشخص است که بیمه کننده، متعهد می شود خسارت جانی و یا مالی بیمه شونده را در ازاء مبلغی که بیمه شونده به او جبران کند.

مقام دوم: ایشان سیزده نوع عقد بیمه را بر می شمارد که تیتروار به آنها اشاره می کنیم:

1. بیمه‌ی عمر؛ شخص متعهد می شود اگر در این مدت زمان بیمه شونده بمیرد، مبلغی معین به ورثه او بدهد.

2. بیمه‌ی اشخاص؛ که شامل بیمه‌ی بیماری، بیکاری، ورشکستگی، بازنشستگی و ... می باشد.

3. بیمه‌ی اشیاء منقول.

4. بیمه‌ی خودرو و هواپیما و ...

5. بیمه‌ی املاک و کارخانجات و ...

6. بیمه‌ی شخص ثالث.

7. بیمه‌ی عمر و پس انداز؛ که اگر شخص در مدت معینی زنده ماند، بیمه متعهد به پرداخت مبلغی به او می شود.

8. بیمه‌ی ترکیبی از بیمه‌ی عمر و بیمه‌ی زندگی.

9. بیمه‌ی اعضاء بدن و یا به طور کلی بیمه‌ی از کار افتادگی که می توان آنرا تحت بیمه‌ی شخص گنجاند.

10. بیمه‌یتعاونی یا تقابلی که عده ای مبلغی پول روی هم گذاشته تا هر کدام دیگری را بیمه‌ کند.

11. بیمه‌ی تجاری؛ یعنی بیمه‌ی گروهی همراه با مشارکت اعضای گروه در سود شرکت.

12. بیمه‌ی مضاعف؛ شرکت بیمه‌ چیزی را که بیمه‌ کرده به شرکت بیمه‌ی بزرگتری تحویل می دهد.

13. بیمه‌ی اجباریمثل بیمه‌ کردن پیمان کار نسبت به کارگرانش و یا بیمه کردن مردم در مقابل بیماری ها.

مقام سوم:

ارکان بیمه: 1- إيجاب و قبول. 2- معین کردن موضوع و مورد بیمه. 3- ذکر مبلغ پرداختی بیمه از هر دو طرف.

شروط خاصه‌ی بیمه: 1- بيان نوع خطر2- تعيين اقساطی که «مؤمَّن له» باید به «مؤمِّن» بدهد.3- تعیین مدت بیمه از حیث ابتدا و انتها.

شرائط عامّه: 1- عقل.2- قصد. 3- عدم سفاهة. 4- عدم حجر و افلاس. 5- بلوغ. 6- عدم اكراه.

سؤال: اگر یک طرف بیمه شخصیت حقوقی باشد، باز هم این شرائط مذکور معتبر است؟

جواب: معتبر نیست؛ زیرا اعتبار عقل یا قصد و ... در مورد مثل شرکت معنی ندارد بله عدم حجر معتبر است.

مقام چهارم: دلیل مشروعیت این عقد:از آیات به دو آیه اشاره می کنیم:

1- قوله تعالى: « یا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ» که یک قضیه‌ی حقیقیه را بیان می کند نه اینکه الف و لام در العقود برای عهد باشد تا قضیه، خارجیه باشد.

2- قوله تعالى: «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلّا أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ» چرا که مستثنی مطلق است و شامل بیمه نیز می شود و مقدمات حکمت در جانب مستنی نیز مثل مستنی منه جاری است.

از روایات نیز می توان به روایات «فإنّ المسلمين عند شروطهم» که اخبار به داعی انشاء است اشاره کرد.

اشکال به این دسته روایات: کلمه‌ی شرط به معنی التزام در التزام (شرط ضمن عقد) است و شامل عقد نمی باشد.

مقام پنجم: موانع(ادله ای که بر بطلان عقد بیمه می توان مطرح کرد):

1-عقد بیمه یک نحو ضمان مالم یجب است که اجماع بر بطلان آن است.

جواب: اوّلًا: مورد این اجماع ضمان شرعي (نقل الذمّة إلى الذمّة) است، نه ضمانات عرفی که به معنی پذیرفتن مسؤولیت مال است که نیاز به ثابت بودن مال در ذمه ندارد، نظیر عاریه‌ی مضمونه و یا غصب که ازضمانات عرفیه اند.

ثانیاً: اصل این اجماع در همان ضمان شرعی نیز ثابت نیست.

ثالثاً: مضمون برخی از روایات برخلاف این اجماع ادعا شده می باشد.

2- تضمین خسارت های احتمالی با توجه به کثرت آن ها یک امر غیر عقلایی و سفیهانه است فلذا معامله ا‌ی باطل است.

جواب: اولاً: بالوجدان در همه جای دنیا عقلاء اقدام به این کار می کنند پس غیر عقلایی نیست.

ثانیاً: آنچه که باطل است معامله‌ی سفیه است نه معامله‌ی سفیهانه.

3- آنچه که شرکت بیمه می گیرد  در خیلی از مواقع اکل مال به باطل می شود زیرا حادثه و خسارتی رخ نمی دهد تا بیمه،  چیزی در مقابل آن بپردازد.

جواب:پولی که بیمه می گیرد بابت آن تعهد و پایبندیی است که نسبت به جبران خسارت احتمالی دارد و این خود ریسک بزرگی است و مبلغی که بیمه در ازای این تعهد می گیرد بسیار ناچیز است.

4- عقد بیمه غرری است؛ زیرا از حیث وقوع خسارت و عدم آن و کیفیت و کمیت آن نامعلوم است.

جواب:اولاً: آنچه که روایت در بطلانش هست خصوص بیع غرری است نه مطلق معامله‌ی غرری.

ثانیاً:عوض در عقد بیمه معلوم و مشخص است، که همان تعهّد نسبت به جبران خسارت احتمالی است وغرری در آن نیست.

ثالثاً: غرر به معنی جهالت نیست بلکه به معنی خطر است، البته نه هر خطری بلکه خطری که ناشی از جهالت باشد و در بیمه نه جهالت است؛ زیرا هم بیمه می داند که تا چه مقدار از خسارت را جبران می کند و هم بیمه شونده می داند که چه مقدار باید بپردازد تا این مقدار از خساراتش جبران شود. کما اینکه خطری نیز در بیمه نیست فلذا عقلای عالم اقدام به این عقد می کنند.

5- این عقد نوعی قمار است چرا که ممکن است بیمه شونده در مقابل پولی که داده چیزی دریافت کند(در صورت وقوع خسارت) و ممکن است چیزی دریافت نکند( در صورت عدم وقوع خسارت).

جواب:حقیقت بیمه با قمار متفاوت است زیرا بیمه یک معاوضه و عقد است بر خلاف قمار که بازی است و مجرد شباهت به قمار که مشکل ساز نیست و الا بیع هم می بایست باطل می بود زیرا شباهت به قمار دارد.

6- بیمه نوعی ربا است زیرا ممکن است مبلغی که شرکت بیمه می گیرد بیشتر از آن مبلغی باشد که می پردازد و یا بالعکس ممکن است کمتر از آن را بگیرد.

جواب:ماهیت بیمه قرض نیست بلکه معاوضه است فلذا کمتر بودن یا بیشتر بودن مبلغ ضرری نمی زند.

7- عقد بیمه، عقد بر امر معدوم است؛ زیرا خسارت در هنگام عقد محقق نشده.

جواب: عوض در عقد بیمه، تعهّد نسبت به جبران خسارت احتمالی است که یک امر ذمی و در عین حال موجود و فعلی است. و امر این عقد اصعب از امر سلف نیست.

8- عقد بیمه عقد کالی به کالی است و عقد دین به دین است و روایت نبوی بر بطلان آن است.

جواب: اولاً: این روایت مخصوص بیع است در حالی که عقد بیمه یک عقد مستقل است.

ثانیاً: تعهد که عوضدر بیمه است، دین برآن صادق نیست و کالی (مؤجّل) نیست زیرا فعلی و نقد است.

ثالثاً: ظهور «لایباع الدین بالدین» در این است که دین، قبل از معامله دین باشد نه اینکه با عقد این دین ایجاد شود که تعهد در بیمه- اگر دین باشد- با خود عقد ایجاد می شود.

رابعاً:برخی از اقسام بیمه مثل بیمه­ی شخص ثالث، نقداً اخذ می شود.

خلاصه: عقد بیمه عقد صحیح و لازمی است و هیچ کدام از این موانع وارد نیست.

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج