تشبّه مرد به زن و بر عکس PDF چاپ پست الکترونیکی

به نام خدا

سید مهدی تقوی                                                                                          82038

تشبّه مرد به زن و بر عکس

حضرت آیه الله شیخ محسن خرازی  مجلة فقه أهل البيت عليهم السلام (بالعربية)؛ ج‌9، ص: 163

اقوال مختلف در تشبّه زن به مرد و برعکس

1- حرمت تشبه (قول مشهور)   2-کراهت تشبه(قول شیخ انصاری(ره).و ضمن بیان مقصود از تشبه بعضی از فروعات مسأله بیان خواهد شد.

ادلّه‌ی حرمت تشبّه

1- روایت نبوی مشهور: «لعن الله المحلل و المحلل له، و من يوالي غير مواليه، و من ادّعى نسباً لا يعرف، و المتشبّهين من الرجال بالنساء، و المتشبّهات من النساء بالرجال، و من أحدث حدثاً في الإسلام أو آوى محدثاً، و من قتل غير قاتله، أو ضرب غير ضاربه»

2- روایت زیدبن علی از امام علی علیه السلام: أنّه رأى رجلًا به تأنيث في مسجد رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم فقال له: اخرج من مسجد رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم يا مَن لعنه رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم، ثمّ قال: سمعت رسول الله  صلى الله  عليه و آله و سلم يقول: «لعن الله المتشبّهين من الرجال بالنساء، و المتشبّهات من النساء بالرجال»

3- روایت : «اخرجوهم من بيوتكم فإنّهم أقذر شي‌ء»

4- روایت اصبغ بن نباته  از امیر المومنین(ع) قال أمير المؤمنين عليّ بن أبي طالب عليه السلام: «يأتي على الناس زمان ترتفع فيه الفاحشة- إلى أن قال:- و يتشبّه الرجال بالنساء و النساء بالرجال»

5- روایت ابی امامه از حضرت رسول اکرم(ص) «أربع لعنهم الله من فوق عرشه و أمّنت عليه الملائكة ... و الرجل يتشبّه بالنساء و قد خلقه الله ذكراً، و المرأة تتشبّه بالرجال و قد خلقها الله انثى»

6- روایت جابر بن یزید جعفی از امام باقر(علیه السلام) «لا يجوز للمرأة أن تتشبّه بالرجال؛ لأنّ رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم لعن المتشبّهين من الرجال بالنساء و لعن المتشبّهات من النساء بالرجال»

7-روایت فقه الرضا از حضرت رسول اکرم(ص) «قد لعن رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم سبعة: الواصل شعره بغير شعره، و المتشبّه من النساء بالرجال، و الرجال بالنساء»

نویسنده مقاله روایت چهارم را به دلیل عدم اطلاق و روایت ششمم را به دلیل ضعف سندی مستند حرمت قرار نمی‌دهد. و در نهایت نتیجه می‌گیرد که با توجه به اینکه بعضی از این روایات صحیح و معتبر است و مضمون بعضی دیگر مشهور لذا حرمت تشبه از این روایات استخراج خواهد شد.

مقصود از تشبّه

منظور از  تشبه تأنّث و تذکّر است یعنی زن ومرد در اخلاق و رفتار و منش خود را به یکدیگر تشبیه کنند.(یعنی هم قصد تشبه مدخلیّت دارد و هم خروج از زی مردانگی یا زنانگی به عبارت دیگر قصد شخص از تشبّه خروج او از زی زنانگی یا مردانگی باشد).

مؤید ادعای مدخلیّت قصد در تشبّه

پنج روایت به عنوان مؤید ذکر می‌شود  و وجه تأیید در این روایات ظهور اعتبار قصد در تشبه هر یک از مرد و زن به همدیگر است و و البته علت تعبیر به تأیید این است که ممکن است مورد اشاره شده در این روایات فرد قوی تشبه باشد نه اینکه قوام تشبه به قصد است.

ادله‌ی کراهت تشبّه

1- عن أبي عبد الله عليه السلام قال في الرجل يجرّ ثوبه، قال: «إنّي لأكره أن يتشبّه بالنساء»                                                                           2- عن أبي عبد الله  عليه السلام، عن آبائه عليهم السلام قال: «كان رسول الله صلى الله  عليه و آله و سلم يزجر الرجل أن يتشبّه بالنساء، و ينهى المرأة أن تتشبّه بالرجال في لباسها».تقریب استدلال: این روایات خصوصاً روایت اول به قرینه‌ی مورد‌ظهور‌درکراهت‌دارد.

اشکال به استدلال: روایت دوم مرسله است علاوه بر اینکه ظهور در حرمت دارد نه کراهت چون زجر در موارد کراهت استعمال نمی‌شود و روایت اوّل هم استدلال به آن صحیح نیست چون ممکن است مورد از موارد عدم قصد تشبه باشد و به فرض هم که ازموارد قصد تشبّه باشد حکم این مورد از موارد تخصیص محسوب می‌شود. یعنی در همه‌ی موارد قصد تشبّه حرام است مگر در این مورد که دلیل خاص داریم. البته می‌توان به این  اشکال اینگونه پاسخ داد که سیاق روایت- انی لأکره- مناسب تخصیص نیست بلکه مناسب دخول مورد درموارد عام است.

نتیجه مطالب

آنچه از مطالب  ارائه شده به دست آمد این است که تشبّه زن به مرد و مرد  به زن ظهور در تأنّث و تذکّر دارد (قصد در تشبّه‌ای که حرام است مدخلیّت دارد) و اگر شک هم کنیم که قصد مدخلیّت دارد یا خیر قدر متیقّن از روایات تشبّه با قصد است. خصوصاً که روایات از حیث سند و دلالت تام و کامل نبودند و علم به صدور آنها فی‌الجمله پیدا شده است بنابراین اخذ به قدر متیقّن راه صواب است.

بیان و بررسی اجمالی چند فرع مسأله

1- اگر قصد را در تشبه معتبر بدانیم در مورد خنثی در صورت پوشیدن لباسهای زن یا مرد بدون قصد تشبّه اشکالی وارد نخواهد شد اما اگر قصد را معتبر ندانیم و صرف شباهت را حرام بدانیم خنثی باید از هر یک از لباسهای مخصوص زن و مرد اجتناب کند. و اینکه ادّعا شود خنثی علم به اینکه این لباس او نیست ندارد لذا لبس آن اشکالی ندارد مشکل را حل نمی‌کند چون هر چند خنثی علم  تفصیلی ندارد اما علم اجمالی دارد و همین علم کافی است برای لزوم اجتناب از هر دو لباس.

2-سید یزدی می‌فرماید:مقتضی حدیث نبوی (روایت اول ذکر شده در ادله‌ی حرمت) این است که مطلق شباهت مرد به زن و زن به مرد جایز نیست مثلاً اگرمرد موهای خود را مانند زنان قرار دهد.  اما بر اساس آنچه ما در این نوشتار در تشبّه شرط دانستیم یعنی قصد و خروج از زی زنانگی یا مردانگی ،مطلق شباهت مرد به زن و استفاده از زینت‌های زنانه اشکالی ندارد.

3- جایز است پوشیدن لباس مرد و زن توسط یکدیگر برای  بیان داستان مثلاً تعزیه‌ی سید‌الشهداء و غیره. چون داعی در اینگونه موارد خروج از زی زنانگی یا مردانگی نیست.

4-از اطلاق ادله استفاده می‌شود که حرمت تشبّه متوقّف بر وجود ناظر نیست.مگر اینکه ادعا شود ادله انصراف از مورد عدم وجود ناظر دارد لذا در مورد عدم وجود ناظر به اصل تمسک می‌شود و اصل عملی در اینگونه موارد حلیّت است.

5- اشکالی برای زن و مرد در پوشیدن لباسهای مشترک بین آنها نیست.

6- ملاک در لباس زنانه بودن یا مردانه بودن محلّی است که شخص در آن زندگی می‌کند.

7- مقتضای روایات بیان شده این بود که تشبّه مرد و زن در فعل و رفتار حرام است. اما روایاتی دیگری وجود دارد که دلالت می‌کند بر اینکه ترک کارهائی که موجب شباهت زن و مرد به یکدیگر می‌شود هم حرام است.(یعنی فقط انجام اعمالی که موجب شباهت می‌شود حرام نیست بلکه ترک کارهائی هم که موجب شباهت است، حرام است.)

اشکالات استدلال به این روایات:

اولاً : این روایات از لحاظ سند ضعیف هستند. و نهایتاً بنابر پذیرش قاعده‌ی تسامح در ادّله‌ی سنن حمل بر کراهت می‌شوند.

ثانیاً:مورد این روایات فرد خفی تشبّه است که اگر این روایات نبود به طور معمول داخل در تشبّه نبود لذا این روایات به جهت صادر شده است تا قبح شباهت هر یک از مرد و زن به یکدیگر را بیان نماید یعنی می‌فرمایند وقتی شارع به صرف شباهت بدون قصد و داعی تذکّر راضی نیست چگونه به تشبّه با قصد و داعی تذکّر یا تأنث راضی خواهد شد.

ثالثاً: لعن در این روایات مناسبت با صرف تشبه بدون قصد  ندارد بلکه باید مختص شود به جائی که ترک زینت به قصد خروج از زی زنانگی باشد.

والسلام

 

نظرات 

 
0 # سلامسید حسین منافی 2016-11-17 20:07
سلام علیکم
اینجانب در کتاب نگرشی نو به مسأله ریش تراشی به طور تفصیلی ادله حرمت تشبه را مورد بررسی قرار داده که برخی از این استدلال ها در میان فقها سابقه ای ندارد و حرمت آن را اثبات نموده ام.
نویسنده محترم این نوشتار در صورت تمایل به این کتاب مراجعه نماید.
پاسخ | پاسخ همراه با نقل قول | نقل قول
 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج