معنای قانع و معتر PDF چاپ پست الکترونیکی

 

مقدمه

یکی از واجبات حج ذبح هدی در روز عید قربان است در گوشت قربانی حج اختلاف است بین مسلمین که در چه موردی باید مصرف شود بعضی قائلند که باید سه قسم تقسیم کرد و یک قسم را خود حاجی بخورد و یک قسم را به مومنین هدیه بدهد و یک قسم را به قانع و معتر صدقه بدهد اما در معنای قانع و معتر اختلاف است در این نوشتار معنای این دو کلمه در کلمات قدماء بررسی می شود و اولین فقیهی که در کلماتش متعرض مصرف الهدی شده است والد مرحوم صدوق است در کتاب فقه الرضا.


اقوال در این مساله

قول اول: عدم تعرض به معنای فقر در این دو لفظ

1- مرحوم علی بن بابویه در فقه الرضا، ص: 222
«و كل من أضحيتك و أطعم القانع و المعتر القانع الذي يقنع بما تعطيه و المعتر الذي يعتريك»

2- مرحوم کلینی در الكافي ج‌9، ص: 126
«الْقَانِعُ: الَّذِي يَرْضى بِمَا أَعْطَيْتَهُ، وَ لَا يَسْخَطُ، وَلَا يَكْلَحُ، وَ لَايَلْوِي شِدْقَهُ غَضَباً؛ وَ الْمُعْتَرُّ الْمَارُّ بِكَ لِتُطْعِمَهُ»

3-مرحوم شیخ صدوق در من لا يحضره الفقيه، ج‌2، ص: 493
«‌قَالَ الْقَانِعُ هُوَ الَّذِي يَقْنَعُ بِمَا تُعْطِيهِ وَ الْمُعْتَرُّ الَّذِي يَعْتَرِيكَ»

4-مرحوم شیخ طوسی در تهذيب الأحكام، ج‌5، ص: 224
«الْقَانِعُ الَّذِي يَقْنَعُ بِمَا أَعْطَيْتَهُ وَ الْمُعْتَرُّ الَّذِي يَعْتَرِيكَ وَ السَّائِلُ الَّذِي يَسْأَلُكَ فِي يَدَيْهِ وَ الْبَائِسُ الْفَقِيرُ»

ممکن است بگوییم که تعبیر الذی یعتریک ظهور در فقیر دارد به این بیان که فقر است که فرد را وادار به اعتراک می کند

5-مرحوم شیخ طوسی در النهاية في مجرد الفقه و الفتاوى، ص: 262
«و من السّنّة أن يأكل الإنسان من هديه لمتعته، و من الأضحيّة و يطعم القانع و المعترّ: يأكل ثلثه، و يطعم القانع و المعترّ ثلثه، و يهدي لأصدقائه الثّلث الباقي»

6-مرحوم قطب الدین راوندي در فقه القرآن، ج‌1، ص: 295
«فقال وَ الْبُدْنَ جَعَلْنَاهَا لَكُمْ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ أي و جعلنا البدن صواف لكم فيها عبادة لله بما في سوقها إلى البيت و تقليدها بما ينبئ أنها هدي ثم ينحرها للأكل منها و إطعام القانع و المعتر»

7-مرحوم ابن حمزه در الوسيلة إلى نيل الفضيلة، ص: 184
«فالسنة فيه أن يأكل من هديه هذا ثلثه و يهدي إلى الإخوان ثلثه و يعطي القانع و المعتر ثلثه»

8-مرحوم فاضل آبی در كشف الرموز في شرح مختصر النافع، ج‌1، ص: 368
«قسمته أثلاثا: يأكل ثلثه، و يهدي ثلثه، و يطعم القانع و المعتر ثلثه»

9-مرحوم محقق حلی در المختصر النافع في فقه الإمامية، ج‌1، ص: 90
«قسمته أثلاثا: يأكل ثلثه، و يهدى ثلثه، و يطعم القانع و المعتر ثلثه»

10-مرحوم محقق حلی در نكت النهاية، ج‌1، ص: 531
«و من السنة أن يأكل الإنسان من هديه لمتعته، و من الأضحية، و يطعم القانع و المعتر: يأكل ثلثه، و يطعم القانع و المعتر ثلثه، و يهدي لأصدقائه الثلث الباقي»

11-مرحوم ابن سعید حلی در الجامع للشرائع، ص: 215
«و السنة أن يأكل من هدى المتعة و القران و الأضحية، الثلث، و يطعم القانع و المعتر الثلث، (و القانع السائل، و المعتر من يتعرض و لا يسئل، و قيل القانع الراضي بالقليل)، و يهدى لأصدقائه الثلث و لا يأكل من هدى النذر، و الكفارة‌«

ممکن است بگوییم که تمام این کلمات ظهور در لابشرط بودن معنای قانع و معتر نسبت به فقر دارند چون از این جهت مطلق است.

قول دوم: معتر به معنای فقیر است و قانع اعم است از فقیر و غیر فقیر

1-مرحوم شیخ طوسی در الخلاف، ج‌6، ص: 63
«يستحب أن يأكل من الأضحية المسنونة ثلثها، و يهدي ثلثها، و يتصدق بثلثها.

دليلنا: إجماع الفرقة، و أخبارهم.

و أيضا: قوله تعالى " فکلوا منها و اطعموا القانع و المعتر " فقسم ثلاثة أقسام: أحدها: أمر بأكله، و الثاني: بإطعام القانع، و الثالث: بإطعام المعتر، فصنفهم ثلاثة أصناف، فمن قال غير ذلك فقد ترك الظاهر»

از اینکه شیخ تصدق را در مورد معتر و هدیه را در مورد قانع بکار برده است فهمیده می شود که در معنای معتر فقر را شرط می داند با توجه به این نکته که لفظ تصدق به فقیر انصراف دارد و در معنای قانع لابشرط از فقر است.

قول سوم: در معنای قانع و معتر فقر شرط است

1-مرحوم ابن ادریس در السرائر الحاوي لتحرير الفتاوى، ج‌1، ص: 598
«فأمّا هدي المتمتع، و القارن، فالواجب أن يأكل منه، و لو قليلا، و يتصدق على القانع، و المعتر، و لو قليلا، لقوله تعالى فکلوا منها و اطعموا القانع و المعتر »

انصراف کلمه صدقه به موارد فقر سبب می شود که بگوییم مرحوم ابن ادریس در معنای قانع و معتر فقر را شرط می داند

نتیجه گیری

با توجه به این مطالب بعید نیست که ادعا کنیم اجماع و شهرتی در معنای قانع و معتر بدست نمی آید و فقط در کلام شیخ طوسی ادعای اجماع شده است که بعید به نظر می آید در معنا این دو لفظ ادعا کرده یاشد بلکه در سه قسم بودن مصرف الهدی ادعا کرده است.

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج