قرائت جهری در نماز ظهر جمعه PDF چاپ پست الکترونیکی

 

مقدمه

نماز از جمله فروع اصلی ما است که میزان قبولی یا عدم قبولی اعمال دیگر است؛ لذا مکلفین باید لا اقل اجزاء و شرائط آن را به صورت صحیح انجام دهد.

یکی از اجزاء نماز قرائت است که در تمام کتب فقهی اعم از شیعه و سنی، از جمله فصولی است که در باب صلات به آن پرداخته شده است و یکی از مسائلی که در این فصل در مورد آن بحث می شود مسئله جهر و اخفات قرائت در رکعتین اول نماز های یومیه است که مشهور یا شاید اجماع علمای شیعه بر این است که قرائت نماز صبح و رکعتین اول مغرب و عشاء باید به صورت جهری و رکعتین اول در نماز ظهر و عصر و بصورت اخفاتی باید خوانده شود. اما در این بین اختلافی در میان علمای شیعه وجود دارد و آن این است که آیا جایز است رکعتین اول نماز ظهر جمعه بصورت جهری خوانده شود؟

این مسئله از دیر باز بین فقهای شیعه محل بحث و اختلاف بوده است و باید تکلیف آن حل شود؛ در این نوشتار تلاش شده است که چشم اندازی از آراء ادوار مختلف فقهای شیعه در این مسئله ارائه شود، ولکن محتاج تذکر است که تتبع دقیق و کامل دراین مسئله و رسیدن به نظر صحیح مجال وسیع تری می طلبد.

 

طرح مسئله:

آیا قرائت جهری در نماز ظهر جمعه چه فرادی و چه به جماعت جایز است؟( مراد نماز جمعه نیست بلکه مراد نماز ظهر در روز جمعه می باشد.)

 

جایگاه مسئله:

این مسئله در ابواب مختلفی از کتاب صلات مطرح شده است. ابوابی از قبیل: احکام قرائت، احکام صلات جمعه، فی صلاة الجمعه و آدابه

این مسئله دارای دو زاویه مختلف جهت بحث است:

جواز جهر در نماز  فرادی ظهر جمعه

جواز جهر امام جماعت در نماز جماعت ظهر جمعه

آنچه در این نوشتار بررسی می شود حکم هر دو مسئله است زیرا در کلمات فقهاء نیز هر دو به صورت یک مسئله بررسی شده است.

این مسئله از زمان سید مرتضی مورد بحث بوده است و در روایات نیز بحث از آن به میان آمده است مثلا شیخ صدوق در فقیه روایاتی پیرامون آن آورده اند.

 

واژگان کلیدی:

جهر- اخفات – مندوب- سنت - احتیاط

 

فهرست اقوال علمای شیعه:

1: عدم جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

2: احتیاط در ترک قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا

3: جواز قرائت جهری برای امام جماعت در نماز ظهر جمعه

4: جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا و استحباب ترک آن

5:استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

6: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت

7: وجوب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت فقط

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت و احتیاط در ترک در نماز فرادی :8

 

فهرست اقوال علمای عامه:

تخییر بین جهر و اخفات

 

فهرست اقوال علمای دوره اول:

1: جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا و استحباب ترک آن

2: جواز قرائت جهری برای امام جماعت در نماز ظهر جمعه

3: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا

4: وجوب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت فقط

فهرست تفصیلی:

جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا و استحباب ترک آن:

ابن جنید( مجموع فتاوای ابن جنید، ص:55)[1]

 

جواز قرائت جهری برای امام جماعت در نماز ظهر جمعه

شیخ صدوق (الفقیه، ج1، ص:418، ح1133)[2][1]

 

استحباب  قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا

شیخ مفید (المقنعة، ص: 141)[3]

 

وجوب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت

سید مرتضی« محکی از محقق در کتاب معتبر» (معتبر، ج2،ص:304)[4][2]

جمع بندی:

با توجه به اینکه خیلی از قدماء این مسئله را مطرح نکردند و این عده هم که نقل کردند اختلاف در جواز به معنی الاعم نسبت به قرائت جهری امام جماعت ندارند می توان ادعا کرد که جواز جهر امام جماعت در نماز ظهر روز جمعه اجماعی است. در بین علمایی که بنده تتبع کردم عده ایی که در مورد این مسئله مطلبی نگفته بودند و آن عده هم که مطلب داشتند قائل به جواز به معنی الاعم شده بودند پس در این مسئله قول به خلاف جواز در این دوره نیست.

 

فهرست اقوال علمای دوره دوم:

1: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

2: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت و احتیاط در ترک در نماز فرادی

3: عدم جواز قرائت جهری در نماز ظهرجمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

فهرست تفصیلی:

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا

شیخ طوسی (الخلاف، ج 1 ص 633 مسألة 407)[5]

شیخ طوسی (النهایه، ص 107)[6]

شیخ طوسی (المبسوط، ج1، ص151)[7]

محقق حلی ( شرایع الاسلام، ج1، ص89)[8]

یحیی بن سعید حلی (الجامع للشرایع، ص 81)[9]

 

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت

ابن ادریس حلی (سرائر الحاوی لتحریر الفتاوی، ج1، ص298)[10]

 

عدم جواز قرائت جهری در نماز ظهرجمعه مطلقا

محقق حلی (المعتبر فی شرح المختصر، ج2، ص305)[11]

ابن زهره (غنیة النزوع، ص 78)[12]

جمع بندی:

در این دوره هم علمایی مثل ابن حمزه در این مسئله نظر ندارند و با توجه به اختلاف موجود نمی توان ادعای اجماع و یا حتی شهرت در این دوره نمود.

 

فهرست اقوال علماء در دوره سوم:

1: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

2: عدم جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

3: احتیاط در ترک قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

فهرست تفصیلی:

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

علامه حلی (تلخیص المرام، متن، ص:27)[13]

علامه حلی (منتهی المطلب، ج5، ص:412)[14]

علامه حلی (تحریر الاحکام، ج1، ص279)[15]

محقق کرکی (جامع المقاصد، ج2، ص:269)[16]

فخر المحققین (ایضاح الفوائد، ج1، ص:111)[17]

محمد بن علی موسوی (مدارک الاحکام، ج4، ص:90)[18]

یوسف بن احمد بن ابراهیم بحرانی (حدائق الناظره، ج8، ص:189)[19]

احمد بن محمد مهدی نراقی (مستند الشیعه، ج 6، ص:150)[20]

 

عدم جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

شهید اول (ذکری الشیعه، ج 3، ص:343)[21]

شهید اول (البیان، ص:162)[22]

شهید ثانی (مسالک الافهام، ج1، ص:249)[23]

فاضل آبی (کشف الرموز، ج1، ص:180)[24]

 

احتیاط در ترک قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

علامه حلی (نهایة الاحکام، ج2، ص:49)[25]

فاضل اصفهانی«هندی»(کشف اللثام، ج4، ص:48)[26]

علامه حلی (التذکره الفقهاء، ج4، ص:100)[27]

جمع بندی:

به طورکلی دو قول در این دور مطرح بوده یکی استحباب در جهر در صلات ظهر و دیگری عدم جواز جهر در صلات ظهر جمعه و هیچ کدام از این دو قول نیز مشهور نیست البته اگر نظر علامه را بر استحباب اخذ کنیم، می توانیم در این دوره ادعای شهرت بر استحباب جهر کنیم، ولکن ادعای اجماع منسوخ است.

 

فهرست اقوال علمای دوره چهارم:

1: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

2: احتیاط در ترک قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

3: استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت و احتیاط در ترک در نماز فرادی

4: جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا(چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

فهرست تفصیلی:

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

محمد حسین نجفی (جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام، ج9، ص:371)[28]

آقا رضا همدانی ( مصباح الفقیه، ج12، ص258)[29]

سید محمد کاظم یزدی (عروة الوثقی مع تعلیقه، ج1، ص:544)[30]

آیت الله میرزا جواد تبریزی (منهاج الصالحین للتبریزی، ج1، ص170)[31]

آیت الله حسین وحید خراسانی (منهاج الصالحین للوحید، ج2، ص:184)[32]

آیت الله سید علی سیستانی ( منهاج الصالحین، ج1، ص:209)[33]

آیت الله سید ابو القاسم خوئی (منهاج الصالحین، ج1، ص:166)[34]

 

احتیاط در ترک قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا (چه در نماز فرادی و چه برای امام جماعت)

آیت الله سید روح الله موسوی خمینی (عروة الوثقی مع تعلیقه، ج1، ص:544)[35]

آیت الله فاضل لنکرانی (عروة الوثقی مع تعلیقه فاضل، ج1، ص:471)[36]

 

استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه برای امام جماعت و احتیاط در ترک در نماز فرادی

آیت الله مکارم (عروة الوثقی مع تعلیقه، ج1، ص:544)[37]

جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا

آیت الله حکیم (منهاج الصالحین، ج1، ص:231)[38]

جمع بندی:

در این دور چهار قول در مسئله وجود دارد که می توان ادعا کرد که قول به استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه مطلقا مشهور بین علمای این دوره است.

 

فهرست اقوال اهل سنت:

1: سنت بودن اخفات واسرار در نماز ظهر

2: مندوب بودن اخفات در نماز ظهر

فهرست تفصیلی

سنت بودن اخفات در نماز ظهر

حنفیه وحنبل وشافعی ( الفقه علی مذاهب الاربعه، ج1، ص:376)[39]

مندوب بودن اخفات در نماز ظهر

مالک (الفقه علی مذاهب الاربعه،ج1، ص:376)[40]

جمع بندی:

با توجه به این که ندب و سنت در کلمات حنابله و شافعه و حنفیه به معنای واحد است می توان ادعا کرد که اخفات نزد علمای اهل سنت مندوب است و اتفاق بر این مطلب دارند

 

بررسی ادعای اجماع و شهرت:

شیخ طوسی در «الخلاف» ادعای اجماع بر استحباب قرائت جهری در نماز ظهر جمعه می نماید می فرماید: دليلنا: إجماع الفرقة. ولکن با بررسی مطالب گذشته روشن شد که اجماع بر استحباب درهیچ دوره ایی وجود ندارد. البته اجماع بر جواز به معنی الاعم در بین قدما وجود دارد ولی بر استحباب نه.

شهید اول در قواعد ادعای شهرت بر استحباب می نماید، که مطالب گذشته و جمع آوری اقوال علما،  کلام شهید را تایید می کند و لذا می توان نتیجه گرفت که استحباب جهر در نماز ظهر جمعه چه برای منفرد و چه برای امام جماعت مشهور بین علمای شیعه است.

علامه در کتاب «منتهی» می فرمایند که استحباب جهر در نماز ظهر جمعه مذهب جمهور است و به مطلبی که در المغنی آمده استناد می کند در حالی که با تتبع در کلمات فقهاء اربعه اهل سنت به این نتیجه رسیدیم که ایشان در خصوص جهر و اخفات در مورد صلات ظهر جمعه چیزی نفرموده اند و فقط به طور کلی گفته اند که نماز ظهر مستحب است که اخفاتی خوانده شود و آن چیزی هم که در المغنی آمده این است: «وجملة ذلك أن صلاة الجمعة ركعتان عقيب الخطبة يقرأ في كل ركعة الحمد لله وسورة ويجهر بالقراءة فيهما لا خلاف في ذلك كله»[3] و این هم فقط دلالت بر استحباب جهر در نماز جمعه می کند و به مسئله ما که بحث از نماز ظهر در روز جمعه است مربوط نمی شود و موید ما مطلبی است که  شیخ طوسی[4] در کتاب الخلاف بیان می کند. «و لا أعرف لأحد من الفقهاء وفاقا في ذلك.   دليلنا: إجماع الفرقة.»

 

 

 

 

ضمیمه:

[1] قال ابن الجنيد: يجوز العكس و يستحب أن لا يفعل

[2]«وَ رَوَى حَمَّادُ بْنُ عُثْمَانَ عَنْ عِمْرَانَ الْحَلَبِيِّ قَالَ سُئِلَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الرَّجُلِ يُصَلِّي الْجُمُعَةَ أَرْبَعَ رَكَعَاتٍ أَ يَجْهَرُ فِيهَا بِالْقِرَاءَةِ قَالَ نَعَمْ وَ الْقُنُوتُ فِي الثَّانِيَةِ‌»

وَ هَذِهِ رُخْصَةٌ الْأَخْذُ بِهَا جَائِزٌ وَ الْأَصْلُ أَنَّهُ إِنَّمَا يُجْهَرُ فِيهَا إِذَا كَانَتْ خُطْبَةٌ فَإِذَا صَلَّاهَا الْإِنْسَانُ وَحْدَهُ فَهِيَ كَصَلَاةِ الظُّهْرِ فِي سَائِرِ الْأَيَّامِ يُخْفِي فِيهَا الْقِرَاءَةَ وَ كَذَلِكَ فِي السَّفَرِ مَنْ صَلَّى الْجُمُعَةَ جَمَاعَةً بِغَيْرِ خُطْبَةٍ جَهَرَ بِالْقِرَاءَةِ وَ إِنْ أُنْكِرَ ذَلِكَ عَلَيْهِ وَ كَذَلِكَ إِذَا صَلَّى رَكْعَتَيْنِ بِخُطْبَةٍ فِي السَّفَرِ جَهَرَ فِيهَا‌

[3]من صلى الجمعة منفردا جهر بالقرآن كما يجهر به لو كان إماما و صلاها أربع ركعات

[4] و قال علم الهدى رحمه اللّه تعالى في المصباح: و روي ان الجهر انما يلزم من صلاها مقصورة بخطبته أو صلاها ظهرا في جماعة يدل على ما ذكره الشيخ (ره) ما رواه الحلبي، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام «سألته عن القراءة يوم الجمعة إذا صليت وحدي أربعا أجهر بالقراءة؟ قال:نعم»

و يدل على ما رواه علم الهدى (ره) ما رواه محمد بن مسلم، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال: «صلوا في السفر صلاة جمعة جماعة بغير الخطبة، و أجهروا بالقراءة»

[5] من صلى الظهر منفردا يوم الجمعة أو المسافر، يستحب له الجهر بالقراءة.

و لا أعرف لأحد من الفقهاء وفاقا في ذلك؛ دليلنا: إجماع الفرقة.

و روى الحلبي قال: سألت أبا عبد الله عليه السلام عن القراءة في الجمعة إذا صليت وحدي أربعا أجهر بالقراءة؟ قال: «نعم- و قال-: اقرأ سورة الجمعة و المنافقين يوم الجمعة»

و روى محمد بن مسلم قال: قال لنا: «صلوا في السفر صلاة الجمعة جماعة بغير خطبة و اجهروا بالقراءة فقلت له: انه ينكر علينا الجهر بها في السفر فقال: اجهروا بها»

و روى محمد بن مروان  قال: سألت أبا عبد الله عليه السلام عن صلاة الظهر يوم الجمعة كيف نصليها في السفر؟ قال: «تصليها في السفر ركعتين و القراءة فيها جهرا»

[6] و إذا صلّى أربع ركعات، فليس عليه‌إلّا قنوت واحد. و يستحبّ له أن يجهر بالقراءة على كلّ حال.

[7] و من صلى الظهر فليس عليه إلا قنوت واحد، و يستحب له أن يجهر بالقراءة، و لا بأس أن يجمع المؤمنون في زمان التقية بحيث لا ضرر عليهم فيصلون جمعة بخطبتين. فإن لم يتمكنوا من الخطبة صلوا جماعة ظهرا أربع ركعات، و الصلاة يوم الجمعة في المسجد الأعظم أفضل منها في المنزل.

[8] و يستحب الجهر بالظهر في يوم الجمعة.

[9] و إذا قرأ غير الجمعة و المنافقين في ظهر الجمعة و بلغ النصف فله ان يجعلها ركعتي نافلة و استقبل الفرض بالجمعة و المنافقين، و مرخص له ان يقرأ بغيرهما فيها، و ان يجهر بالقراءة فيها.

[10] فأمّا المنفرد بصلاة الظهر يوم الجمعة، فقد روي أنّ عليه، أن يجهر بالقراءة استحبابا و روي أن الجهر انّما يستحب لمن صلاها مقصورة، بخطبة أو صلاها ظهرا أربعا في جماعة، و لا جهر على المنفرد.

و الثاني الذي يقوى في نفسي، و اعتقده، و افتي به، و أعمل عليه.

[11]و من الأصحاب من منع الجهر إلا في الجمعة خاصة روى ذلك جميل قال: سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن الجماعة يوم الجمعة في السفر قال: «يصنعون كما يصنعون في‌غير يوم الجمعة في الظهر، و لا يجهر الإمام إنما يجهر إذا كانت خطبة يوم الجمعة» «1» و روى محمد بن مسلم قال: «سألته عن صلاة الجمعة في السفر قال: يصنعون كما يصنعون في الظهر، و لا يجهر الامام فيها بالقراءة، إنما يجهر إذا كانت خطبة» «2» و تأويلهما الشيخ (ره) في الاستبصار تأويلا ضعيفا، و استدل على التأويل بما لا حجة فيه، و عندي هاتان الروايتان أولى، و أشبه بالمذهب.

[12]و يجب الجهر بجميع القراءة في أوليي المغرب، و العشاء الآخرة، و صلاة الغداة، بدليل الإجماع المشار إليه، و ببسم الله الرحمن الرحيم فقط في أوليي الظهر و العصر من الحمد و السورة التي تليها عند بعض أصحابنا «5» و عند بعضهم هومسنون. و الأول أحوط، لأن من جهر ببسم الله الرحمن الرحيم برئت ذمته بيقين، و ليس كذلك من لم يجهر بها، و يجب الإخفات فيما عدا ما ذكرناه، بدليل الإجماع المشار إليه.

[13]يستحبّ الترتيل، و الجهر بالبسملة في الإخفات مطلقا على رأي، و بالقراءة في ظهر الجمعة للمنفرد على رأي، و فيها و السورة في النوافل، و قصار المفصّل في الظهر و المغرب، و نوافل النهار سرّا فيها، و المتوسّطات في العشاء، و المطوّلات في الصبح، و نوافل الليل جاهرا فيها، و «الجمعة» و «المنافقين» في ظهري الجمعة، و الجمعة على رأی.

[14] هل يستحبّ الجهر بالقراءة في ظهر الجمعة؟

قال الشّيخ: نعم ، و منع ابن إدريس من ذلک، و هو مذهب الجمهور

و قال السيّد المرتضى في المصباح: و أمّا المنفرد بصلاة الظّهر يوم الجمعة فقد روي أنّ عليه أن يجهر بالقراءة استحبابا، و روي أنّ الجهر إنّما يستحبّ لمن صلّاها مقصورة بخطبة أو صلّاها ظهرا أربعا في جماعة و لا جهر على المنفرد، و الأقرب عندي ما ذكره الشّيخ.

[15] يستحبّ الجهر في صلاة الجمعة و في ظهرها. و قول المرتضى  بعيد.

[16] و أمّا استحبابه في الظّهر فاختلف الأصحاب فيه على ثلاثة أقوال: الاستحباب مطلقا، اختاره الشّيخ و جماعة  لحسنة الحلبي، عن أبي عبد اللّه عليه السّلام قال: سألته عن القراءة في الجمعة إذا صلّيت وحدي أربعا، أجهر بالقراءة؟ فقال: «نعم» و قال: «اقرأ سورة الجمعة و المنافقين يوم‌الجمعة» ، و لصحيحة عمران الحلبي، قال: سمعت أبا عبد اللّه عليه السّلام يقول، و سئل عن الرّجل يصلّي الجمعة أربع ركعات أ يجهر فيها بالقراءة؟ قال: «نعم، و القنوت في الثّانية» ، و كذا صحيحة محمّد بن مسلم، عنه عليه السّلام ، و رواية محمّد بن مروان عنه عليه السّلام

و قيل: لا يستحبّ مطلقا  لصحيحة ابن أبي عمير، عن جميل قال: سألت أبا عبد اللّه عليه السّلام عن الجماعة يوم الجمعة في السّفر؟ قال: «يصنعون كما يصنعون في غير يوم الجمعة في الظّهر، و لا يجهر الإمام، إنّما يجهر إذا كانت خطبة»، و مثلها مضمرة محمّد بن مسلم الصّحيحة، و اختاره صاحب المعتبر. و قيل: يستحبّ إذا صلّيت جماعة لا انفرادا  و الأصحّ الأوّل لكثرة الأخبار المقتضية للشهرة، و حمل الشّيخ الرّوايتين الأخيرتين على حال التقية و الخوف.

[17] و الأقوى عندي مذهب والدي و هو استحباب الجهر في الجمعة و أولتي ظهرها.

[18] و نقل المصنف في المعتبر عن بعض الأصحاب المنع من الجهر بالظهر مطلقا، و قال: إن ذلك أشبه بالمذهب، و استدل عليه بصحيحة جميل، قال: سألت أبا عبد الله عن الجماعة يوم الجمعة في السفر، قال: «تصنعون كما تصنعون في غير يوم الجمعة في الظهر، و لا يجهر الإمام، إنما يجهر إذا كانت خطبة».

و صحيحة محمد بن مسلم، قال: سألته عن صلاة الجمعة في السفر، قال: «تصنعون كما تصنعون في الظهر، و لا يجهر الإمام فيها بالقراءة، و إنما يجهر إذا كانت خطبة»

و أجاب عنهما الشيخ في كتابي الحديث بالحمل على حال التقية و الخوف.و هو حسن.

[19] استحباب الجهر بالظهر في يوم الجمعة‌ إماما كان أو منفردا على الأشهر الأظهر، و قد اختلف الأصحاب (رضوان الله عليهم) هنا بعد الاتفاق على استحباب الجهر في صلاة الجمعة، فقيل بالاستحباب كما ذكرنا و هو المشهور.

[20] أمّا الثانية، فعلى الأقوى الأشهر، كما صرّح به جمع ممّن تأخّر، بل عن الخلاف الإجماع عليه ؛ لصحيحة عمران الحلبيّ: عن الرجل يصلّي الجمعة أربع ركعات، أ يجهر فيها بالقراءة؟ فقال: «نعم»

و حسنة الحلبي: عن القراءة في الجمعة إذا صلّيت وحدي أربعا، أجهر بالقراءة؟ فقال: «نعم».

[21] قال في المعتبر: من الأصحاب من منع الجهر إلّا في الجمعة خاصة.

ثم ذكر روايتي جميل و محمد بن مسلم، و قال: هما أولى و أشبه بالمذهب، و استضعف تأويل الشيخ إياهما بالتقية

فحصل من هذا ثلاثة أقوال: الأول: عدم استحباب الجهر في الظهر مطلقا، و هو اختياره في المعتبر، و لعله الأقرب.

[22] و لا يجوز الجهر في ظهر الجمعة على الأقرب

[23] قوله: «و يستحب الجهر بالظهر يوم الجمعة».(3) الأولى عدم الجهر بالظهر مطلقا، و هو اختيار المصنف في المعتبر

[24] و الأولى أنّ مع تعارض الروايات يلزم الأصل و هو الإخفات، و عدم الإذن.

[25] و يستحب الجهر بالقراءة في الجمعة إجماعا، و في الظهر يومها قولان، الاستحباب مطلقا، لقول الصادق عليه السلام و قد سأله الحلبي عن القراءة يوم الجمعة إذا صليت وحدي أربعا أجهر بالقراءة؟ قال: نعم

و الاستحباب جماعة، لقول الصادق عليه السلام: صلوا في السفر صلاة جمعة جماعة بغير خطبة و أجهروا بالقراءة  و قيل: يمنع الجهر في الظهر جماعة، لأن جميلا سأل الصادق عليه السلام عن الجماعة يوم الجمعة في السفر قال: يصنعون كما يصنعون في غير يوم الجمعة في الظهر، و لا يجهر الإمام، إنما يجهر إذا كانت خطبةو هو أحوط.

[26] و الأحوط ما اختاره المحقّق من ترك الجهر فيها مطلقا، لصحيح جميل أنّه سأل الصادق عليه السّلام عن الجماعة يوم الجمعة في السفر، فقال: يصنعون كما

‌[27] قال بعض علمائنا: لا يجهر في الظهر جماعة أيضا ، لأنّ جميلا سأل الصادق عليه السلام عن الجماعة يوم الجمعة في السفر، قال: «تصنعون كما تصنعون في غير يوم الجمعة في الظهر، و لا يجهر الإمام، إنّما يجهر إذا كانت خطبة» و العمل بهذه أحوط.

[28] بل لم يحك عنه في المنتهى إلا نسبة الجهر مطلقا و التفصيل إلى الرواية، لكن الاحتياط لا ينبغي تركه و إن كان الأقوى الاستحباب مطلقا، وفاقا للشيخ و الفاضلين‌

[29]ثمّ إنّ ما ذكرناه من وجوب الإخفات في الظهرين فإنّما هو في غير يوم الجمعة، و أمّا يوم الجمعة فيستحبّ الإجهار في الأوليين من ظهره على الأظهر الأشهر،

[30] و يجب الإخفات في الظهر و العصر في غير يوم الجمعة، و أمّا فيه فيستحبّ الجهر في صلاة الجمعة  بل في الظهر  أيضاً على الأقوى

[31] أما فيه فيستحب الجهر في صلاة الجمعة، بل في الظهر أيضا على الأقوى.

[32] فيستحب الجهر في صلاة الجمعة، بل في الظهر أيضا على الأقوى.

[33] أما في يوم الجمعة فالأحوط الجهر في صلاة الجمعة، و يستحب في صلاة الظهر على الأقوى.

[34]أما فيه فيستحب الجهر في صلاة الجمعة، بل في الظهر أيضا على الأقوى.

[35] الامام الخميني: لكن لا ينبغي ترك الاحتياط بالإخفات فيها‌

[36] و لا ينبغي ترك الاحتياط فيها بالإخفات.

[37] مكارم الشيرازي: إذا صلّاها أربعاً أو صلّاها قصراً في الجماعة؛ أمّا في السفر إذا صلّاها فرادى، لا يخلو عن إشكال‌.

[38] استحباب الجهر في الظهر لا يخلو عن اشكال، نعم الظاهر جواز الجهر و الإخفات معا.

[39] و من السنن الجهر بالقراءة للإمام و المنفرد في الركعتين الأوليين من صلاة المغرب و العشاء، و في ركعتي الصبح و الجمعة، و هذا متفق عليه عند المالكية، و الشافعية، أما الحنفية، و الحنابلة، فانظر مذهبهم تحت الخط
و من السنن الإسرار لكل مصل، فيما عدا ذلك من الفرائض الخمس، و هو سنة عند ثلاثة من الأئمة

[40] و من السنن الإسرار (4) لكل مصل، فيما عدا ذلك من الفرائض الخمس، و هو سنة عند ثلاثة من الأئمة، و قال المالكية: أنه مندوب لا سنة

 


[1] : شیخ صدوق ذیل این حدیث نظر نهایی خویش را بیان می کند البته ذیل حدیث 922 (ج1، ص:308) قائل به جواز قرائت جهری در نماز ظهر جمعه هم  در فرادی و هم در جماعت می شود

[2] : بعض علماء عبارت سید مرتضی در الصباح را به نحوی بیان کردند که از آن برداشت استحباب می شود ولی طبق نقل محقق حلی در کتاب معتبراستفاده  وجوب میشود.

: المغنی، ج2، ص:157[3]

: الخلاف، [4]

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج