حج حائض در حال احرام PDF چاپ پست الکترونیکی

 

عنوان: حج حائضی که در حال احرام حیض باشد.

 

طرح مسأله: زنی که در حال احرام حیض باشد و بداند حیضش تا پایان وقت عمره تمتع ادامه دارد، وظیفۀ چنین زنی انجام حج به صورت افراد است یا تمتع؟

 

توضیح پیرامون مسأله و زوایای مختلف آن:

حج به حسب نوع انجام به سه نوع تقسیم می گردد. حج تمتع، حج افراد و حج قران. کسانی که از نقاط دور مشرف می شوند باید حج تمتع را انجام بدهند و انجام حج افراد کفایت از حج الاسلام آنها نمی کند. از طرف دیگر،  زن در حال حیض نمی تواند وارد مسجد الحرام شود و طواف و نماز را نمی تواند انجام دهد. با توجه به این که زمان عمره تمتع در مناسک حج محدود است و حاجی باید در روز نهم ذی الحجه خود را به عرفات برساند و اعمال حج را انجام دهد، بنابراین  زنی که در حال احرام حیض باشد و بداند حیضش تا پایان وقت عمره تمتع ادامه می یابد، نمی تواند عمره تمتع را در وقت خودش یعنی قبل از مناسک حج انجام دهد. حال این سوال مطرح می شود که وظیفه چنین زنی چیست؟ آیا باید حج افراد را نیت کند؟ یا چون متمکن بر انجام حج تمتع نیست، نمی تواند محرم شود و باید در سال بعد مناسک را انجام دهد؟ این مقاله به بررسی اقوال در این بحث خواهد پرداخت.

در توضیح مساله کاملا مشخص گردید که موضوع بحث منحصر است به زنی که اولا: وظیفۀ اولیه او انجام حج تمتع بوده است. ثانیا: در حال احرام حائض باشد. ثالثا: بداند حیضش تا پایان وقت عمره تمتع استمرار خواهد داشت. بنابراین مواردی که شامل این سه قید نباشد، از جمله زن حائضی که وظیفه اش حج افراد است. یا زنی که وظیفه اش حج تمتع است اما بعد از احرام حیض شود (هر چند بداند عذرش تا پایان وقت عمره باقی است) و یا زنی که در حال احرام  حیض شود اما نداند عذرش تا آخر وقت باقی است، خارج از موضوع این بحث می باشند.

توجه به این نکته ضروری است که زنی که در حال احرام حیض شده و نمی داند عذرش تا پایان وقت باقی است، نیز خارج از موضوع مساله می باشد.

 

تاریخچه اجمالی مسأله:

اصل این مساله در همه دوره ها مطرح بوده است اما عموم فقها به آن نپرداخته اند. تنها در دورۀ متاخر است  که این بحث به صورت مجزا مورد بررسی دقیق عموما فقها قرار گرفته است.

این بحث در ذیل موارد عدول به حج افراد یا بیان شرطیت غیر محدث بودن طائف، مطرح گردیده است.

عامه به این بحث نپرداخته اند.

 

اقوال علمای شیعه(فهرست اقوال):

الف: باید حجش را حج افراد قرار بدهد.

ب: مخیر است که حجش را تبدیل به حج افراد کند یا بر حج تمتع باقی بماند و باقی مناسک حج را انجام دهد و بعد از پاک شدن، طواف عمره را انجام دهد.

ج: حجش حج تمتع است و باید بعد از مناسک حج، طواف را قضاء نماید.

د: حجش مبدل به افراد می شود

 

اقوال تفصیلی قدما(قبل از شیخ طوسی)

دسته بندی اقوال:

الف: اگر تا پایان وقت عذرش باقی باشد، باید حجش را حج افراد قرار بدهد..

ب: مخیر است که حجش را تبدیل به حج افراد کند یا بر حج تمتع باقی بماند و باقی مناسک حج را انجام دهد و بعد از پاک شدن، طواف عمره را انجام دهد.

ج: حجش حج تمتع است و باید بعد از وقوفین، قبل از طواف حج، طواف عمره را انجام دهد.

تفصیل اقوال قدما:

الف: اگر تا پایان وقت عذرش باقی باشد، باید حجش را حج افراد قرار بدهد.

ابن بابویه: (الفقه - فقه الرضا، ص: 230)[1]

ب: مخیر است که حجش را تبدیل به حج افراد کند یا بر حج تمتع باقی بماند و باقی مناسک حج را انجام دهد و بعد از پاک شدن، طواف عمره را انجام دهد.

ابن جنید، (مجموعة فتاوى ابن جنيد، ص: 148)[2]

ج: حجش حج تمتع است و باید بعد از وقوفین، قبل از طواف حج، طواف عمره را انجام دهد.

ابو صلاح حلبی: (الكافي في الفقه، ص: 218)[3]. وجه اینکه عبارت ایشان مربوط به عمره تمتع است این است که عمره تمتع باید قبل از حج باشد. در عبارت هم عمره قبل از مناسک فرض شده است.

جمع بندی:

فقهای این دوره عموما به این مساله نپرداخته اند. در بین آنهایی هم که آن را مطرح کرده اند، اختلاف است و سه قول از کلمات آنها قابل استنباط می باشد. هیچ اجماع یا شهرتی، در این دوره نقل نشده است.

باقی فقها این دوره از جمله، حکم مساله را ذکر نکرده اند.

 

اقوال تفصیلی دوره دوم (از شیخ طوسی تا علامه حلی)

دسته بندی اقوال:

الف: اگر عذرش تا پایان وقت ادامه یابد، حجش تبدیل به حج افراد می شود

تفصیل اقوال:

الف: اگر عذرش تا پایان وقت ادامه یابد، حجش تبدیل به حج افراد می شود

ابن حمزه طوسی: (الوسيلة إلى نيل الفضيلة، ص: 192)[4].

جمع بندی:

فقهای این دوره عموما به این مسئله را مطرح ننموده اند. حتی تعداد کسانی که بتوان حکم این مسئله را از کلماتشان استنباط نمود در این دوره کمتر از دوره اول می باشند. در این دوره تنها یک قول که همان قول اول دوره اول می باشد وجود دارد.

 

اقوال تفصیلی دوره سوم(از علامه حلی تا صاحب جواهر)

دسته بندی اقوال:

الف: حجش حج تمتع است و باید بعد از وقوفین، قبل از طواف حج، طواف عمره را انجام دهد.

ب: باید حجش را حج افراد قرار بدهد.

تفصیل اقوال:

الف: حجش حج تمتع است و باید بعد از وقوفین، قبل از طواف حج، طواف عمره را انجام دهد.

علامه حلی((مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، ج‌4، ص: 340-341))[5].

ب: باید حجش را حج افراد قرار بدهد.

شهید اول، (الدروس الشرعية في فقه الإمامية، ج‌1، ص:405و 332‌)[6] زیرا به نظر ایشان در صورتی محرم نتواند حداقل چهار شوط از طواف عمره انجام دهد، حج تمتع آن صحیح نبوده و باید عدول به افراد نماید.

جمع بندی:

در این دوره نیز این مسئله به صورت مستقل مطرح نگردیده است. تنها می توان از جمع بین عبارات فقها نظر برخی از آنها را استنباط نمود. توجه به این نکته ضروری است که عموم فقها بحث عدول از حج تمتع به حج افراد در صورت بقا حیض را مطرح کرده اند اما چون مورد مساله ما حیض در حال احرام و علم به بقاء آن تا آخر وقت می باشد، بنابراین نمی توان از اطلاق عبارت آنها، حکم این مسئله را استنباط نمود. اگر چه ظاهر اطلاق آنها شامل فرض حیض در حال احرام نیز می شود اما شامل فرض علم به بقاء حیض تا آخر وقت نمی شود.

 

اقوال تفصیلی علمای دوره چهارم (از صاحب جواهر تا کنون)

دسته بندی اقوال:

الف: مخیر است بین بقاء بر تمتع یا عدول به حج افراد

ب: حجش مبدل به افراد می شود

تفصیل اقوال:

الف: باید به نیت حج افراد محرم شود.

محقق داماد «ره»، ((كتاب الحج (للمحقق الداماد)، ج‌1، ص: 307-308).)[7]

حضرت آیت الله خامنه ای«دامت برکاته»( مناسك الحج (للخامنئي)، ص: 44)[12]

حضرت آیت الله زنجانی(دامت برکاته)( مناسك الحج (للشبيري)، ص: 50)[14]

ب: حجش مبدل به افراد می شود

حضرت امام خمینی «ره»،( مناسك حج (محشى)، ص: 136)[8]

حضرت آیت الله خویی«ره»( مناسك الحج (للخوئي)، ص: 125- 126)[9]

حضرت آیت الله سیستانی«دامت برکاته»( مناسك حج (محشى)، ص: 138)[10]

حضرت آیت الله تبریزی«ره»( مناسك الحج (للتبريزي)، ص: 124)[11]

حضرت آیت الله وحید خراسانی(دامت برکاته) (مناسك الحج (للوحيد الخراساني)، ص: 113)[13]

جمع بندی:

غالب فقهای این دوره، به این بحث پرداخته اند. البته اکثر آنها قول تبدیل به حج افراد را پذیرفته اند.

 

اقوال مهم عامه:

عامه این مساله را مطرح نکرده اند.

نقل و بررسی صحت اجماعات و شهرت های منقول:

هیچ اجماعی در مساله وجود نداشته و نقل هم نشده است.

 

ضمیمه:

[1]: و إذا حاضت المرأة من قبل أن تحرم ... و لا تقرب المسجد الحرام فإن طهرت ما بينها و بين يوم التروية قبل الزوال فقد أدركت متعتها ... و إن طهرت بعد الزوال يوم التروية فقد بطلت متعتها فتجعلها حجة مفردة(الفقه - فقه الرضا، ص: 230)

[2]: قال ابن الجنيد: الحائض و النفساء من ابتداء إحرامه منهما و بها الدم و كانت متمتّعة بالعمرة إلى الحجّ أقامت على إحرامها و لم تطف إذا وردت (تاظ) مكّة الى أن يخرج الناس الى منى فان لم يطهر قبل ذلك خرجت معهم، فاذا طهرت رجعت وسعت له و طافت طواف النساء و قد صحّت متعتها و عليها دم و كانت كالسائق المهلّ بمتعة إلى الحجّ و لو اختارت عند خروجها إلى منى إبطال متعتها و إفراد الحجّ جاز ذلك لها و اعتمرت من التنعيم (مجموعة فتاوى ابن جنيد، ص: 148)


[3]: فان حاضت المرأة أو نفست قبل الإحرام اغتسلت ... و ان خافت الفوت قبل الطهر فليسع بين الصفا و المروة، فإذا قضت المناسك قضت الطواف(الكافي في الفقه، ص: 218).

[4]: و إن حاضت قبل أن تطوف أربعة أشواط بطلت متعتها و ... و قد صارت حجتها مفردة ... و إن دخلت مكة حائضا فحكمها مثل حكم من تحيض قبل أن تطوف أربعة أشواط (الوسيلة إلى نيل الفضيلة، ص: 192).

[5] قال ابن الجنيد: الحائض و النفساء من ابتدأ إحرامه منهما‌و بها الدم و كانت متمتعة بالعمرة إلى الحج أقامت على إحرامها، و لم تطف إذا وردت مكة الى أن يخرج الناس الى منى، فان لم تطهر قبل ذلك خرجت معهم، فاذا طهرت رجعت سعت له و طافت طواف النساء و قد صحّت متعتها و عليها دم، ...

و هذه المسألة قد اشتملت على أحكام مشكلة: منها قوله: «فاذا طهرت رجعت وسعت و طافت طواف النساء و قد صحت متعتها» فإنّه و ان قصد أنّها‌ كانت قد طافت طواف العمرة صح و إلّا فلا.(مختلف الشيعة في أحكام الشريعة، ج‌4، ص: 341-340)

[6]: و يجوز عدول المكّي و النائي إلى فرض الآخر عند الضرورة، كخوف الحيض المتقدّم في العدول إلى القران و الإفراد، (الدروس الشرعية في فقه الإمامية، ج‌1، ص: 332). الثامن: إنّما تسلم المتعة للحائض بطواف العمرة كملا‌أو بأربعة أشواط منه على الأظهر(الدروس الشرعية في فقه الإمامية، ج‌1، ص:405‌)

[7]: و اما التفصيل بين كون الحيض قبل الإحرام و كونه بعده بتعين العدول في الأول و تعين التمتع المصطلح في هذه المسئلة في الثاني فلا وجه له ظاهرا... فتحصل من المجموع أن الحكم في يوم التروية هو التخيير بين العدول الى الافراد و بين إدخال الحج في العمرة و جعلها متعة(كتاب الحج (للمحقق الداماد)، ج‌1، ص: 307-308).

[8]: اگر حايض در ميقات بداند كه نمى‌تواند عمرۀ تمتع را در وقت خود انجام دهد، بايد به نيت حج افراد محرم شود(مناسك حج (محشى)، ص: 136).

[9]: إذا حاضت المرأة في عمرة التمتع حال الاحرام ... إن لم يسع الوقت ...الأولى- أن يكون حيضها عند إحرامها أو قبل أن‌ تحرم ففي هذه الصورة ينقلب حجها إلى الافراد و بعد الفراغ من الحج تجب عليها العمرة المفردة إذا تمكنت منها(مناسك الحج (للخوئي)، ص: 125- 126).

[10]: اگر در حال احرام حايض بوده است، حجّش بدل به افراد مى‌شود (مناسك حج (محشى)، ص: 138)

[11]: الأُولى: أن يكون حيضها عند إحرامها أو قبل أن تحرم، ففي هذه الصورة ينقلب حجّها إلى الإفراد، و بعد الفراغ من الحجّ تجب عليها العمرة المفردة إذا تمكّنت منها.( مناسك الحج (للتبريزي)، ص: 124).

[12]: مَن كانت وظيفته حج التمتع و علم ضيق الوقت عن إتمام العمرة و إدراك الحج سواء كان ذلك قبل الدخول في العمرة أم بعده، وجب عليه العدول من حجّ التمتع إلى حجّ الإفراد ثمّ يأتى بعمرة مفردة بعد إتمام أعمال الحج.( مناسك الحج (للخامنئي)، ص: 44)

[13]: إذا كانت المرأة حائضا في عمرة التمتع حال الإحرام ... و إن لم يسع الوقت ... أن يكون حيضها عند إحرامها أو قبل أن تحرم ففي هذه الصورة ينقلب حجها إلى الإفراد و بعد الفراغ من الحجّ تجب عليها عمرة مفردة إذا تمكنت منها. (مناسك الحج (للوحيد الخراساني)، ص: 113)

[14]: إذا كانت المرأة حائضاً حين الإحرام، أو كانت طاهرة حينه إلّا أنّها تعلم بطروّ الحيض عليها قبل تمكّنها من الطواف و صلاته، و تعلم- في الصورتين- بأنّها سوف لا تطهر إلى آخر زمان عمرة التمتّع، أو تشكّ في حصول الطهر إلى ذلك الحين، ففي جميع هذه الصور الأربع يجب عليها الإحرام بحج الإفراد (مناسك الحج (للشبيري)، ص: 50)

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج