احداث حدث در بين غسل PDF چاپ پست الکترونیکی

 

احداث حدث در بين غسل

و بررسی  حکم فقهی صورت های مختلف آن

 

مقدمة:

اگر در بین غسل از مکلفی حدثی سر بزند وظیفه  چیست؟ آیا غسل او باطل می شود و بایستی غسل را از سر شروع نماید؟ برای نمونه اگر در بین غسل جنابت، حدث اصغر واقع شود، آیا غسل جنابت مذکور باطل است؟ انظار فقهاء مختلفند، در بین معاصرین فقهایی مثل مرحوم امام و دیگران  غسل را صحیح می دانند در اینصورت بایستی غسل را تمام کرده و برای نماز وضو بگیرد[1]، در مقابل بنابر نظر  مرحوم خویی غسل باطل بوده، مکلف بایستی دوباره غسل نماید[2]. و بر فتوای برخی از سر گرفتن غسل بنابراحتیاط واجب بوده  و وضوی بعدی نیز  واجب  است[3]، برخی از فقهاء نیز اتمام و اعاده غسل را بنابر احتیاط لازم دانسته و وضوی بعدی را واجب می دانند[4].

مقتضای تحقیق آن است که مساله فوق را  در صور مختلفی بررسی نماییم: زیرا غسل مذکور می تواند واجب یا مستحب باشد و در صورت واجب بودن می تواند غسل جنابت یا غیر جنابت باشد، و از طرفی حدث در اثناء می تواند اصغر یا اکبر باشد و در صورت اکبر بودن می تواند مماثل حدث سابق یا غیر آن باشد،  بنابراین در مساله صور مختلفی مفروض است که برای روشن شدن مطلب در این مقاله بر آنیم که مساله را در چهار  مبحث ارائه نمائیم:

 

مبحث اول: احداث حدث اصغر در بین غسل جنابت

بررسی اقوال در مساله:

اگر در بین غسل جنابت حدث اصغر محقق شود در این مساله سه نظریه عمده مطرح است:

غسل جنابت باطل نمی شود بلکه آن را تمام نموده و یک وضو به آن ضمیمه می شود. این قول مختار محقق حلی و دیگران از جمله مرحوم سید در عروه می باشد[5].

غسل جنابت باطل نمی شود بلکه حتی احتیاجی به ضمیمه وضو هم نیست، این قول مختار ابن ادریس و محقق ثانی و برخی از متاخرین می باشد[6].

غسل باطل می شود و بایستی غسل را از سر گرفت و نیازی به ضمیمه نمودن وضو نیست. این قول مختار شیخ طوسی و صدوق و علامه و شهید می باشد [7].

 

مستندات اقوال:

مستند قول اول:

این قول متشکل از دو ادعا می باشد:

ادعای اول: غسل به احداث حدث اصغر در اثناء باطل نمی شود

مستند این دعوی آن است که اجزاء سابقه بر حدث اصغر صحیحا شسته شده و دلیلی بر بطلان غسل نسبت به آن اجزاء وجود ندارد زیرا در اخباری که به تبیین کیفیت غسل پرداخته هیچ دلالتی بر ناقضیت حدث اصغر نسبت به اجزاء سابقه ندارد با اینکه احداث حدث اصغر در اثناء غسل از امور متداول می باشد. بنابر این باقی اعضا نیز شسته می شود و غسل بدین ترتیب صحیح است

اشکال: همانطوری که حدث اصغر بعد از غسل مبطل غسل خواهد بود بگونه ای که با آن غسل نمی شود نماز خواند بنابراین می بایست در اثناء غسل نیز مبطل آن باشد.

جواب: حدث اصغر بعد از غسل مبطل آن نیست و اگر مبطل غسل بود مکلف حق ورود در مسجد را نداشت بلکه فقط مانع ورود در نماز می باشد، بنابراین جنابت توسط غسل مرتفع شده و برای نماز باید وضو بگیرد.

ادعای دوم: بعد از اتمام غسل وضو واجب است

مستند این ادعا اطلاق ادله وضو هنگام احداث حدث می باشد مثل «ان بلت فتوضا و ان نمت فتوضا»  این مطلقات  ارشادیه بوده و دلالت دارد بر اینکه وضو شرط نماز بوده و مطلق حدث ناقض طهارت و سبب وضو می باشد، چه این حدث قبل از غسل واقع شود یا بعد از غسل یا در اثناء آن، فقط در یک صورت از این اطلاق دست می داریم و آن صورتی است که حدث قبل از غسل جنابت بتمامه صورت بگیرد در این صورت دیگر نبایستی وضو گرفت و آن هم بخاطر اخباریست که بر این مطلب دلالت دارند[8]. البته این اخبار مختص به جائی است که حدث قبل از تمام غسل واقع شود ولی اگر حدث قبل از اتمام غسل واقع شود دیگر نمی توان به آن استناد نمود.

با ضم این دو مقدمه به این نتیجه می رسیم که بعد از حدث اصغر در بین غسل بایستی آن را تمام کرد و برای نماز وضو گرفت.

و از آنجایی که ادله وضو و غسل هر دو ارشادی می باشند مجالی برای بحث از تداخل اسباب باقی نمی ماند زیرا بحث تداخل اسباب در صورتی مطرح می شود که اوامر مولی تکلیفیه باشد.

در اینجا برای وضوح بیشتر مطلب کلام صاحب مدارک مطرح می شود:

هذا(ای اتمام الغسل و وجوب الوضو بعده) قول السيد المرتضى- رحمه اللّه- ، و هو أمتن الأقوال دليلا، أما وجوب الإتمام فلأن الحدث الأصغر ليس موجبا للغسل، و لا لبعضه قطعا، فيسقط وجوب الإعادة. و أما وجوب الوضوء فلأن الحدث المتخلل لا بد له من رافع، و هو إما الغسل بتمامه أو الوضوء، و الأول منتف لتقدم بعضه، فتعين الثاني[9].

 

مستند قول دوم:

این قول نیز دارای دو ادعا می باشد:

ادعای اول: غسل نسبت به اجزای سابق صحیح است لذا باقیمانده غسل ضمیمه می شود و غسل صحیح است به همان بیانی که در ادعای اول قول اول گذشت.

ادعای دوم: عدم ایجاب وضو برای نماز

طبق ادعای اول غسل انجام شده صحیح است بنابراین با توجه به روایاتی که می گوید قبل غسل جنابت و بعد آن وضو مشروع نیست دلیلی بر وجوب وضو باقی نمی ماند و اطلاق دلیل وضو در اینجا تقیید می خورد.

اشکال: محقق در معتبر می فرماید: و يلزمهم أنه لو بقي من الغسل قدر درهم من الجانب الأيسر ثم تغوط أن يكتفي عن وضوئه بغسل موضع الدرهم، و هو باطل[10]

اگر این قول صحیح باشد پس در مواردی که مقداری از جانب چپ را نشسته و حدث اصغر از او سر زده، بایستی بعد از شستن آن مقدار دیگر نیازی به وضو نباشد و این لازمه باطل است.

 

مستند قول سوم:

احداث حدث اصغر در بین غسل مبطل غسل می باشد یعنی اجزاء سابقه صلاحیت انضمام را ندارند لذا با احداث حدث اصغر در بین وضو می بایست غسل را از سر شروع کند و در این صورت احتیاجی به وضو نیست.

مرحوم آقای خویی این قول را اقوی دانسته و دلیل آن را آیه شریفه می داند: إِذٰا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلٰاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَ أَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرافِقِ ... وَ إِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا ..

توضیح آن که: مکلفی محدثی که می خواهد نماز بخواند بر دو قسم است: جنب و غیر جنب، طبق آیه شریفه وظیفه جنب غسل و وظیفه غیر جنب وضو می باشد، و کسی که در بین غسل حدث اصغری از او سر زده چون هنوز غسل خود را تمام نکرده در واقع جنب است و به همین خاطر است که نمی تواند در مسجد داخل شود. بنابراین طبق آیه شریفه وظیفه او غسل است. و بایستی از نو غسل خود را شروع کند زیرا ظاهر امر به غسل ایجاد غسل تمام است نه اتمام غسل[11].

بنابراین در صورت تحقق حدث اصغر در بین غسل باید غسل را از سر گرفت لکن بنابراحتیاط اعضاء سابقه را باید به قصد رجاء بشوید نه به قصد اتمام یا تمام، زیرا ممکن است حدث اصغر در بین غسل مبطل آن نباشد. همچنین بنابراحتیاط یک وضونیز بعد از انجام غسل بگیرد، چرا که ممکن است فقط در مورد حدثی که قبل از تمام غسل واقع می شود بی نیاز از وضو باشیم و در باقی موارد بایستی وضو بگیریم.

از قدماء چنانچه گذشت مرحوم شیخ طوسی و ابن بابویه نیز به این قول قائلند، مرحوم علامه نیز در کتب خویش همین قول را اختیار نموده است[12].

 

تنبیه: تبدیل غسل ترتیبی به ارتماسی

اگر در اثناء غسل ترتیبی مبتلا به حدث اصغری شد و تصمیم گرفت که غسل را بصورت ارتماسی انجام دهد وظیفه اش چیست؟ آیا باز هم می بایست بعد از غسل ارتماسی وضو بگیرد؟

می توان ادعا نمود  که بعد از غسل ارتماسی احتیاجی به ضمیمه وضو نیست، زیرا در مورد تبدیل غسل ترتیبی به ارتماسی مخیر هستیم و این تخییر استمراری می باشد یعنی حتی در مواردی که قطع به صحت اجزاء سابقه داریم تخییر داریم و می توانیم در بین غسل ترتیبی به ارتماسی عدول نماییم، بنابراین در مواردی که نسبت به صحت اجزاء سابقه شک داریم، مثل اینجا بلاشک عدول از ترتیبی به ارتماسی اشکال ندارد و در اینصورت غسل ترتیبی بخاطر عدول از آن باطل است. و غسل ارتماسی صحیح خواهد بوده و احتیاجی به ضمیمه نمودن وضو نیست[13].

 

مبحث دوم: احداث حدث اصغر در بین سائر غسلهای واجب

اگر در بین باقی غسلهای واجب مثل غسل مس میت و .. حدث اصغری واقع شود، در اینصورت سوال آن است که آیا غسل مذکور باطل است؟

ممکن است برای اثبات بطلان این قسم از غسل به مرسله شیخ صدوق استناد شود:

وَ رَوَى السَّيِّدُ مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي الْحَسَنِ الْمُوسَوِيُّ الْعَامِلِيُّ فِي كِتَابِ الْمَدَارِكِ نَقْلًا مِنْ كِتَابِ عَرْضِ الْمَجَالِسِ لِلصَّدُوقِ بْنِ بَابَوَيْهِ عَنِ الصَّادِقِ ع قَالَ: لَا بَأْسَ بِتَبْعِيضِ الْغُسْلِ تَغْسِلُ يَدَكَ وَ فَرْجَكَ وَ رَأْسَكَ وَ تُؤَخِّرُ غَسْلَ جَسَدِكَ إِلَى وَقْتِ الصَّلَاةِ ثُمَّ تَغْسِلُ جَسَدَكَ إِذَا أَرَدْتَ ذَلِكَ فَإِنْ أَحْدَثْتَ حَدَثاً مِنْ بَوْلٍ أَوْ غَائِطٍ أَوْ رِيحٍ أَوْ مَنِيٍّ بَعْدَ مَا غَسَلْتَ رَأْسَكَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَغْسِلَ جَسَدَكَ فَأَعِدِ الْغُسْلَ مِنْ أَوَّلِهِ[14].

اطلاق این روایت دلالت می کند بر اینکه بر تمامی غسل ها بوسیله حدث اصغر در اثناء باطل می شود و بایستی آن را از سر گرفت، لکن این روایت بخاطر ارسال ضعیف بوده و استناد به آن مشکل است[15].

تحقیق در مقام اقتضا می کند که بعنوان مقدمه به دو مطلب اشاره شود:

اولا آیا حدث اکبر ناقض طهارت می باشد مثل بول و منی؟ مقتضای حصر نواقض وضو در نوم و بول و منی  و غائط و استحاظه متوسطه آن است که دیگر احداث کبیرة ناقض وضو نیستند.

ثانیا آیا دیگر غسلهای واجب مغنی از وضو می باشد؟ با توجه به اینکه غسل بالاترین طهارت می باشد لذا هر غسل واجب یا مستحب مغنی از وضو می باشد.

با توجه به این دو مقدمه اگر حدث اکبر ناقض وضو باشد و غسل آن مغنی از وضو نباشد و در بین غسل حدث اصغر رخ دهد در این صورت نسبت به حدث اصغر اثری مترتب نمی شود زیرا اولا در هر صورت واجب است که برای نماز وضو بگیرد ثانیا تحقق حدث اصغر در بین غسل مانع از صحت اجزاء سابقه نمی شود زیرا دلیلی بر منع این صحت نداریم بله در غسل جنابت این مطلب را قائل بودیم باطر آیه شریفه ولی در اینجا هیچ دلیلی بر منع از صحت اجزاء سابقه غسل نداریم.

اشکال: با توجه به اینکه این حدث اکبر ناقض وضو می باشد و از طرفی حدث اصغر نیز محقق شده بنابراین می بایست بعد از اتمام غسل دو وضو بگیرد زیرا اصل عدم تداخل اسباب است.

جواب : اولا اگر این اشکال درست باشد بنابراین می بایست در تمامی حالات بعد از اتمام غسل دو وضو بگیرد اگر چه حدث اصغر بعد یا قبل غسل واقع شود

ثانیا: اصالة عدم تداخل در مواردی است که دو تکلیف مولوی باشد، اما در تکالیف ارشادیة مجالی برای اصالة عدم تداخل وجود ندارد.

اما اگر گفتیم که غسل مذکور مکلف را بی نیاز از وضو می کند در اینصورت غسلش صحیح است و آن را تمام می کند و هیچ دلیلی بر بطلان اجزاء سابق بر حدث اصغر نداریم، لکن بعد از اتمام غسل می بایست برای نماز وضو بگیرد زیرا آن چیزی که مکلف را از وضو بی نیاز می کند غسل تام است و بقیه غسل(غسل ناقص) غسل تام نیست[16].

 

مبحث سوم: احداث حدث اکبر بین غسل واجب

در صورتی که بین غسل واجب حدث اکبر واقع شود وظیفه چیست؟ این مساله دارای صورت های مختلفی است که به آنها اشاره می کنیم:

صورت اول:

و آن صورتی است که حدث اکبر واقع در بین غسل متماثل با حدث سابق باشد؛ در این صورت می بایست غسل را از سر بگیرد، زیرا حدث اکبر جدید موضوع جدیدی برای وجوب غسل است و ظاهر امر به غسل، ایجاد ابتدایی غسل است. و اتمام غسل سابق کفایت نمی کند؛ زیرا با وقوع حدث اکبر اجزاء سابقه صلاحیت انضمام را از دست می دهند. با این بیان می بایست غسل نماید و در صورتی که حدث اکبر از نوع جنابت باشد برای نماز نیازی به وضو نیست[17].

صورت دوم:

و آن صورتی است که حدث اولی جنابت و حدث دومی متفاوت باشد، در این صورت دلیلی بر بطلان غسل اعضاء سابقه نداریم، لذا اگر مس میت را نیز ناقض وضو بدانیم در اینصورت مکلف می بایست غسل جنابت را تمام نموده و غسل مس میت بجا آورد و وضو نیز بگیرد، و همچنین می تواند از اتمام غسل رفع ید نموده و غسل ارتماسی به نیت جنابت و مس میت بجا آورد و در اینصورت نیازی به ضمیمه نمودن وضو هم نیست.

ولی اگر مس میت را ناقض وضو ندانیم در این صورت نیازی به ضمیمه نمودن وضو نیست زیرا بنابر روایات در غسل جنابت وضو مشروع نیست و در اینجا ناقض وضویی از او صورت نگرفته است.

صورت سوم:

و آن صورتی است که فقط حدث دومی جنابت باشد، در این صورت بلااشکال وضو لازم نیست زیرا چنین شخصی می بایست غسل جنابت انجام دهد و غسل جنابت نیز بی نیاز از وضو می باشد.

صورت چهارم:

و آن صورتی است که هر دو حدث اکبر غیر جنابت باشد مثل جایی که حدث اول نفاس و حدث دوم مس میت باشد، ئر این صورت سه فرض متصور است:

مکلف قبل از حدث اکبر متطهر بوده و حدث اکبر غیر جنابت نیز ناقض وضو نمی باشند در این فرض احتیاجی  به وضو نیست.، زیرا طهارت سابق او باقیست.

مکلف قبل از حدث اکبر محدث بحدث اصغر بوده و غسل نیز موجب طهارت نمی باشد، در این فرض می بایست بعد از غسل وضو بگیرد، زیرا رافعی برای حدث اصغر در میان نیست.

غسل جنابت موجب طهارت و بی نیاز کننده از وضو است، در این فرض بی نیاز از وضو می باشد[18].

 

مبحث چهارم: احداث حدث اصغر در بین غسل مستحب

اگر در اثناء غسل مستحبی حدث اصغری واقع شد در اینصورت دو فرص متصور است:

آن غسل برای انجام کاری مثل طواف مستحب شده باشد

و بعبارت دیگر انجام کار مشروط به طهارت حاصله از غسل باشد، در این صورت چنین شخصی محدث است و برای رفع حدث اصغر می بایست وضو بگیرد هرچند غسل مستحبی را بی نیاز از وضو بدانیم، زیرا آن در صورتی است که حدث قبل از غسل واقع شود نه در بین آن،  و به همین خاطر است که اگر کسی در بین غسل مستحبی محدث بحدث اصغر شود نمی تواند با آن نماز بخواند.

و از آنجا که عمل مذکور مشروط به طهارت غسلیة می باشد باید غسل را از سر بگیرد و با مجرد وضو گرفتن نمی تواند آن عمل را انجام دهد.

غسل برای زمان خاصی مستحب شده باشد مثل غسل روز جمعه،

که در این صورت وجهی برای بطلان آن غسل وجود ندارد، بله مکلف می بایست برای نماز وضو بگیرد زیرا اتمام غسل ارتماسی رافع حدث اصغر نیست و اگر هم قائل به کفایت غسل مستحبی از وضو شویم این در صورتی است که حدث اصغر قبل از غسل محقق شود نه در اثنا یا بعد از آن؛ و در غیر اینصورت نمی توان به این غسل برای انجام نماز اکتفا نمود[19].

 

 

 

خلاصه مقاله و نتیجه گیری:

مشخص شد که در صورت وقوع حدث در بین غسل صور مختلفی متصور بوده و در هر یک انظار مختلفی وجود دارد:

صورت اول در جایی است که در بین غسل جنابت حدث اصغر رخ دهد که در این صورت سه نظریه عمده بین فقهای صدر اول مطرح است، غسل را تمام نموده وضو بگیرد – غسل را تمام نموده و احتیاجی به وضو نیست – غسل را اعاده نماید[20].

صورت دوم در جایی است که در بین غسل های واجب غیر جنابت حدث اصغر اتفاق بیافتد در اینصورت می توان ادعا نمود که غسل او صحیح بوده لکن بایستی برای نماز وضو بگیرد[21].

صورت سوم در جایی مفروض است که در بین غسل واجب حدث اکبر رخ دهد، در این صورت اگر حدث اکبر مماثل باشد بالاتفاق باید غسل واجب را از سر بگیرد، و اگر مماثل نباشد در فرضی که اولی جنابت و دومی غسر جنابت باشد می تواند غسل جنابت را به پایان برساند و برای حدث اکبر جدید غسل دیگر نیت کند و در فرضی که دومی جنابت باشد بعد از اتمام غسل اول یک غسل جنابت بجا آورده و نیازی به وضو نیست. و در فرضی که هر دو غیر جنابت باشد نیز باید بعد از اتمام غسل غسل دیگری بجا آورد و اگر غسل غیر جنابت را رافع حدث اصغر بدانیم یا حدث اکبر غیر جنابت را ناقض وضو ندانیم در صورتی که مکلف قبلا متطهر بوده و وضو داشته نیازی به وضوی جدید نیست[22].

صورت جهارم در صورتی است که بین غسل مستحبی حدث اصغر رخ دهد که در اینصورت اگر غسل مستحبی فعلی بوده باید دوباره غسل نماید و وضو هم بگیرد ولی اگر غسل مستحبی زمانی باشد نیازی به غسل جدید نیست و همان غسل را تمام نموده و باید برای نماز وض بگیرد[23].

 

 

 

و الحمد لله رب العالمین

 


[1] . توضيح المسائل (محشى - امام خمينى)؛ ج‌1، ص: 225 مسأله 386 اگر در بين غسل حَدَث اصغر از او سر زند، مثلًا بول كند، غسل باطل نمى‌شود . (امام  - اراکی- گلپایگانی – صافی – فاضل- زنجانی- نوری- سیستانی)

[2] . همان- خوئى: بايد غسل را رها كرده و غسل ديگرى بنمايد و چنانچه بخواهد غسل ترتيبى نمايد بنا بر احتياط مستحبّى وضو هم بگيرد.

[3] . همان - مكارم- تبریزی: بنا بر احتياط واجب بايد غسل را از سر گيرد و براى نماز و مانند آن، وضو نيز بگيرد.

[4] . توضيح المسائل (وحيد)؛ ص: 76اگر در بين غسل حدث اصغر از او سر زند- مثلا بول كند- بنابر احتياط واجب غسل را تمام كند و اعاده نمايد و وضو هم ضميمه كند مگر اين كه از غسل ترتيبى به غسل ارتماسى عدول كند.

[5] . الشرائع 1: 32/ الفصل الأوّل في الجنابة، المعتبر 1: 196. المختصر النافع: 33. المسالك  1: 55. الروضة 1: 97. المدارك 1: 307. كشف اللثام 2: 45- 46. مجمع الفائدة و البرهان 1: 140. المفاتيح 1: 58. الحبل المتين: 41. الدرّة النجفية: 31.  كشف الرموز 1: 73. نقله في المعتبر 1: 196. - العروة الوثقى (للسيد اليزدي)؛ ج‌1، ص: 309  مسألة 8: إذا أحدث بالأصغر في أثناء غسل الجنابة‌ الأقوى عدم بطلانه نعم يجب عليه الوضوء بعده

[6]. السرائر 1: 119. - جامع المقاصد 1: 276.- الذخيرة: 60. - جواهر الفقه: 12.

[7]. تذكرة الفقهاء (ط - الحديثة)؛ ج‌1، ص: 246مسألة 74: إذا أحدث حدثا أصغر في أثناء الغسل قال الشيخ، و ابنا بابويه: يعيد الغسل  و هو الأقوى عندي- لأ نّ الأصغر يدخل في الأكبر و قد انتقض ما فعله من الأكبر، فيجب الغسل من رأس. و راجع ایضا: النّهاية: 22، المبسوط 1: 30.- الفقيه 1: 49/ آخر باب صفة غسل الجنابة، الهداية: 21.-  منتهى المطلب 2: 254، نهاية الإحكام 1: 114/ في لواحق الغسل، تذكرة الفقهاء 1: 246.-  غاية المراد 1: 43/ المقصد الأوّل في الجنابة.- نسبه إلى المشهور، الوحيد في حاشية المدارك على ما نقله في المستمسك 3: 127. - المختلف 1: 338. الدروس 1: 97. - شرح الألفية (رسائل الكركي) 3: 203، و فيه: «و هو ما عليه المتأخّرون».

[8] . وسائل الشيعة؛ ج‌2، ص: 246 وَ عَنْهُ عَنِ ابْنِ أَبِي عُمَيْرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ أُذَيْنَةَ عَنْ زُرَارَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع وَ ذَكَرَ كَيْفِيَّةَ غُسْلِ الْجَنَابَةِ- فَقَالَ لَيْسَ قَبْلَهُ وَ لَا بَعْدَهُ وُضُوءٌ.

[9] . مدارك الأحكام في شرح عبادات شرائع الإسلام؛ ج‌1، ص: 307

[10] . المعتبر1-197

[11] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 22

[12] . مختلف الشيعة في أحكام الشريعة؛ ج‌1، ص: 338 مسألة: إذا اغتسل مرتبا و تخلّل الحدث الأصغر قبل إكمال غسله في أثنائه‌ أفتى الشيخ رحمه اللّه في النهاية و المبسوط بوجوب الإعادة من رأس ، و هو مذهب ابن بابويه . و قال ابن البراج: يتمّ الغسل و لا شي‌ء عليه . و هو اختيار ابن إدريس . و قال السيد المرتضى رحمه اللّه: يتمّ الغسل و يتوضأ إذا أراد الدخول في الصلاة .

و الحق الأوّل(ای اعادة الغسل من راس). لنا: انّ الحدث الأصغر ناقض للطهارة بكمالها فلأبعاضها أولى و إذا انتقض ما فعله وجب عليه إعادة الغسل لأنّه جنب لم يرتفع حكم جنابته بغسل بعض أعضائه، و لا أثر للحدث الأصغر مع الأكبر.

احتج ابن إدريس بأن الحدث الأصغر لا يوجب الغسل إجماعا فلا معنى لإيجاب الإعادة . و احتج المرتضى بأنّ الحدث الأصغر لو حصل بعد كمال الطهارة أوجب الوضوء فكذا في أثنائها، و لا يجب الإعادة و إلا لكان إذا بقي من جانبه‌ الأيسر مقدار درهم ثمَّ أحدث وجب عليه الغسل و ليس كذلك .

و الجواب عن الأوّل: بأنّ إيجاب الإعادة ليس باعتبار الحدث الأصغر بل بحكم الجنابة الباقي قبل إكمال الغسل. و عن الثاني: بالفرق بأنّ الأصغر لا أثر له مع الحدث الأكبر المتحقّق قبل كمال الغسل بخلاف ما إذا ارتفع حدث الجنابة فإنّ الأصغر يقتضي وجوب الطهارة الصغرى فافترق الحال بينهما و بين [2] حصوله بعد كمال الطهارة و قبله. و عن الثالث: انّه استبعاد محض فإن عندنا تجب إعادة الغسل و لو بقي جزء لا يتجزأ من البدن، و ليس في هذا إلا استبعاد و تشنيع و نعارضه بمثله فإنّه يلزم أن من غسل من رأسه جزء يسيرا بقدر درهم حتّى يبول فإنّه يجب عليه الغسل و الوضوء، و هو أشدّ استبعادا من الذي ذكره.

[13] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 22

[14] . وسائل الشيعة؛ ج‌2، ص: 238

[15] . مدارك الأحكام في شرح عبادات شرائع الإسلام، ج‌1، ص: 308‌و لعل مستندهم في ذلك ما رواه الصدوق في كتاب عرض المجالس، عن الصادق عليه السلام ...  و لو صحت هذه الرواية لما كان لنا عنها عدول، لصراحتها في المطلوب، إلا أني لم أقف عليها مسندة،

[16] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 26‌

[17] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 29‌

[18] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 30‌

[19] . همان

[20] . مختلف الشيعة في أحكام الشريعة؛ ج‌1، ص: 338 مسألة: إذا اغتسل مرتبا و تخلّل الحدث الأصغر قبل إكمال غسله في أثنائه‌ أفتى الشيخ رحمه اللّه في النهاية و المبسوط بوجوب الإعادة من رأس ، و هو مذهب ابن بابويه . و قال ابن البراج: يتمّ الغسل و لا شي‌ء عليه . و هو اختيار ابن إدريس . و قال السيد المرتضى رحمه اللّه: يتمّ الغسل و يتوضأ إذا أراد الدخول في الصلاة .

[21] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 26‌

[22] . موسوعة الإمام الخوئي، ج‌7، ص: 30‌

[23] . همان

 

اضافه‌ كردن نظر


کد امنيتي
باز خوانی تصویر امنیتی

ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج