لوح پژوهشی «ذکری»
لوح پژوهشی ذکری 1 PDF چاپ پست الکترونیکی

جهت مشاهده متن هر قسمت، روی آن بخش کلیک کنید

دوهفته نامه پژوهشی ذکری (شماره 2)

کتابشناسی رویت هلال عرفات و کربلا اصول رجال

رجال: ثابت بن دینار، ابوحمزه الثمالی الازدی

ابوحمزه ثمالی نامی آشنا برای تمام شیعیان است. شهرت فراوان ایشان به دلیل نقل دعای پرمغز و زیبایی است که به نام ایشان معروف شده است اما ابوحمزه عالمی بزرگ و راوی جلیل القدری است که محضر چهار امام را درک و از ایشان روایت کرده است.

نام ایشان ثابت و نام پدرش دینار و کنیه‏اش ابوحمزه و کنیه پدر ایشان ابوصفیه می‏باشد از این رو در اسناد روایات با عناوین زیر از ایشان یاد شده است:

• ثابت بن دینار،

• ابوحمزه،

• ابوحمزه ثابت بن دینار الثمالی،

• ابوحمزه الثمالی،

• ثابت الثمالی،

• ثابت بن ابی‏صفیه

• و الثمالی.

ایشان از امام سجاد و امام باقر و امام صادق و امام کاظم(ع) نقل روایت کرده است که بیشترین روایات ایشان از امام باقر(ع) می‏باشد. نجاشی(1) و شیخ طوسی(2) و شیخ صدوق در مشیخه فقیه(3) ایشان را توثیق کرده‏اند. کشی به سند خود از امام رضا(ع) روایتی نقل می‏کند که ایشان ابوحمزه را سلمان زمان خود می‏داند که محضر چهار امام را درک نموده است.(4) این روایت و مانند آن دلالت بر جلالت قدر ایشان دارد اما کشی در رجال خود دو روایت نقل کرده که حکایت از شارب نبیذ بودن ایشان دارد اگر چه در اواخر عمر توبه کرده و این کار را ترک نموده است.

آیت الله خویی(ره) این دو روایت را نمی‏پذیرند.(5) زیرا یکی از این روایات که وی را متهم نموده است به نقل از علی بن الحسن می‏باشد. محقق خویی(ره) می‏فرمایند علی بن الحسن ابوحمزه را درک نکرده است در نتیجه خبر او از روی حس نیست بلکه نقل او بر اساس شنیده‌هایش می‏باشد و امکان دارد از شخص غیر قابل اعتمادی شنیده است یا این که ایشان نبیذ حلال می‏نوشیده و او گمان کرده که حرام است.

روایت دوم را هم مرسله یا موضوعه می‏دانند به دلیل این که در این روایت محمد بن الحسن بن الخطاب قضیه‌ای را از ملاقات خود با ابوحمزه نقل می‏کند در حالی که او از اصحاب امام جواد و امام هادی و امام عسکری(ع) می‏باشد و طبقه او با طبقة ابوحمزه که متوفای 150 ق. می‏باشد همخوانی ندارد و بدین ترتیب ایشان را مبرّا از این اتهام می‌دانند.

--------------------

  1. 1- رجال‏ النجاشي/باب‏ الثاء/115
  2. 2- فهرست‏ الطوسي/باب‏ الثاء/باب ‏ثابت/105
  3. 3- من لا يحضره الفقيه، ج‏4، ص: 444
  4. 4- رجال‏ الكشي/الجزءالأول/الجزءالسادس/485
  5. 5- معجم‏ رجال‏ الحديث ج : 3 ص : 389

^بالا


اصول: مکتب اصولی شهید آیت الله صدر

کیفیت جمع میان حکم ظاهری و حکم واقعی

شهید صدر محذورات تعبد به ظن را دسته بندی می‏کند و علاوه بر آنچه اصولیون شمرده‏اند، شبهه تنجّز تکلیفِ واقعیِ مشکوک و لزوم تخصیص در قاعده عقلی قبح عقاب بلابیان را ذکر می‏کند؛ بلکه جلوتر رفته، دامنه شبهات را به مباحث قطع نیز می کشد؛ زیرا اگر تعبد به ظن مستلزم اجتماع دو حکم متماثل یا متضاد و نقض غرض و تفویت مصلحت یا القای در مفسده گردد، در باب قطع نیز که امکان خطا موجود است، می‏توان گفت تکلیف به حکم واقعی و محفوظ ماندن حکم واقعی و ثبوت قاعده اشتراک در موارد قطع به عدم وجود حکم واقعی، لغو و بی‏معنا است؛ چون اولاً حکم واقعی نمی‏تواند محرکیت داشته باشد و ثانیاً تکلیف به حکم واقعی، تکلیف به غیرمقدور خواهد بود. از این رهگذر با افزودن محذوری به نام تخصیص در قاعدة عقلی و نیز محذور عدم محرکیت و داعویتِ حکم واقعی در فرضِ تنجّز حکم مضادّ، زمینة گفت وگو و بحث بیشتر دربارة حکم ظاهری و به دنبالش، مفاد قاعدة اشتراک را فراهم می‏سازد و برای تبیین نظریه نهایی خود در این مسئله چنین مقدماتی را ترتیب می‏دهد:

مقدمه اول: هرگاه غرض مولا اعم از تکوینی و تشریعی نزد مکلف مشتبه و مردد میان دو چیز قرار گیرد، در صورتی که مولا به هیچ وجه راضی به فوت غرضش نباشد، دایرة محرکیت را توسعه داده، آن را وسیع‏تر از متعلّقِ غرض واقعی می‏کند. بر این اساس مبادی خطاب ظاهری در متعلق خطاب موسع نخواهد بود؛ چنان که در نفس جعل خطاب ظاهری نیز نیست؛ بلکه همان مبادی خطاب واقعی مبادی این خطاب ظاهری و موسع است.

مقدمه دوم: جدا از تزاحم ملاکی و تزاحم امتثالی که از آن سخن گفته شده است، نوع دیگری از تزاحم به نام تزاحم حفظی می‏توان تصور کرد. این نوع تزاحم آن جایی است که به عنوان مثال اکرام عالِم واجب و اکرام جاهِل حرام شده باشد و جماعتی هم باشند که عالم و جاهل در میان آنها برای ما مشخص نیست. در این گونه موارد تزاحم ملاکی موجود نیست؛ چون موضوع متعدّد است و تزاحم امتثالی نیز موجود نیست؛ زیرا جمع میان دو تکلیف واقعاً ممکن است؛ یعنی اگر اشتباه و اختلاط از میان برود و هر یک از عالم و جاهل را بشناسیم، هر دو تکلیف امتثال خواهد شد. اینجا تزاحم در عالم محرکیت است؛ یعنی شارع به هنگام اشتباه اغراض وجوبی با تحریمی یا اشتباه اغراض الزامی با ترخیصی در نزد مکلف، هر کدام را اهم بداند، دایرة محرکیت را به لحاظ همان غرض توسعه می‏دهد. تقدیم غرض اهم به معنای آن نیست که غرض غیر اهم از فعلیت ساقط شود؛ بلکه تنها محرکیت به لحاظ غرض غیر اهم نیست؛ ولی مبادی و ملاک آن همچنان باقی است.

مقدمه سوم: اباحه و ترخیص گاه از نوع اقتضایی و گاه از نوع لااقتضایی است. وقوع تزاحم ملاکی و تزاحم حفظی میان اباحه اقتضایی و تکلیف الزامی، مانند وجوب یا حرمت، امری قابل تصور است؛ ولی تزاحم حفظی میان دو حکم که یک طرفش اباحة لااقتضایی باشد، قابل تصور نیست؛ زیرا لااقتضا با ذواقتضا جمع می‏شود؛ چنان که تزاحم امتثالی میان اباحه و تکلیف قابل تصور نیست؛ چون اباحه امتثالی نمی‏طلبد؛ چه اقتضایی باشد و چه لااقتضایی.

از این سه مقدمه می‏توان نتیجه گرفت که غرض واقعی مولا می‏تواند دو گونه فعلیت داشته باشد:

فعلیت با قطع نظر از تزاحم حفظی است که در این مرحله غرض واقعی مولا در متعلق واقعی خودش با تمام مبادی آن یعنی حب و اراده، بالفعل موجوداست.

فعلیت به لحاظ تزاحم حفظی است؛ یعنی در موارد اشتباه و اختلاط اغراض واقعی تصور می‏شود. در این حال فعلیتِ محرکیت برطبق غرض اهم خواهد بود.

دلیل قائلین به بطلان تصویب و صحت اشتراک احکام واقعی میان عالم و جاهل، حداکثر می‏تواند فعلیت به معنای اول را اثبات کند؛ یعنی نفس جعل و اعتبار و حتی مبادی آن یعنی مصالح واقعی و حب و اراده مشترک میان عالم و جاهل است؛ اما فعلیت به معنای دوم را نمی‏تواند اثبات کند. بدین ترتیب می‏توان کلام محقق خراسانی در کفایة الأصول مبنی را بر وجود مراحل چهارگانه برای حکم (شأنی، انشایی، فعلی غیرمنجَّز و فعلیِ منجَّز) توجیه کرد؛ هرچند که تعبیرات او قاصر از ارادة چنین معنایی است.

با عنایت بدین توضیحات که ماهیت حکم ظاهری و فلسفه تشریع آن را آشکار می‏سازد، می‏توان در تعریف احکام ظاهری گفت: «ان الاحکام الظاهریة خطابات تعیّن الاهمّ من الملاکات والمبادیء الواقعیة حین یتطلب کل نوع منها الحفاظ علیه بنحو ینافی ما یضمن به الحفاظ علی النوع الاخر»(1) نیز می‏توان در تبیین وظیفه حکم ظاهری افزود:«ان الخطاب الظاهری وظیفته التنجیز و التعذیر بلحاظ الأحکام الواقعیة المشکوکة فهو ینجّز تارة و یعذّر اخری و لیس موضوعا مستقلاً لحکم العقل بوجوب الطاعة فی مقابل الاحکام الواقعیة لانه لیس له مبادیء خاصة به وراء مبادیء الأحکام الواقعیة».(2)

اما تفاوت میان امارات و اصول به لحاظ حکم ظاهری، خود تفسیر مستقلی می‏طلبد و در تبیین این مسئله شهید صدر بر مبنای خود می‏گوید: در باب امارات، حکم ظاهری نشانگر رجحان ملاک در یکی از دو طرف تزاحم حفظی، به لحاظ اقوا بودن احتمالِ آن طرف است و در باب اصول عملی، حکم ظاهری نشانگر رجحان ملاک به لحاظ اقوا بودن خود آن ملاک است.

-----------------

  1. 1- دروس فی علم الأصول، الحلقة الثالثة، آغاز کتاب تحت عنوان «الحکم الواقعی و الحکم الظاهری.»
  2. 2- همان، تحت عنوان «وظیفة الاحکام الظاهریة».

^بالا

رؤیت هلال: وضعیت رؤیت پذیری هلال ماه ذیحجه1433

در غروب روز سه‌شنبه 25 مهرماه 1391 هجري شمسي برابر با 29 ذي‌القعدة ‌الحرام 1433 هجري قمري و مطابق با 16 اکتبر 2012 ميلادي

هلال در محدودة منحني«الف» : به راحتي با چشم عادي و غيرمسلّح رؤيت مي شود.

هلال در محدودة منحني«ب» : در صورت مناسب بودن شرايط رصدي(مكاني و جوّي) با چشم غيرمسلّح قابل مشاهده است.

هلال در محدودة منحني«ج» : با ابزار نوري(دوربين هاي دوچشمي قوي و تلسكوپ) قابل رؤيت مي باشد و مشاهدة آن با چشم عادي، محتمل است.

هلال در محدودة منحني«د» : فقط با ابزار نوري رؤيت پذير است.

وضعيّت رصدي هلال

همان‌گونه که در نقشه نمايان است، هلال ماه ذي‌الحجّة ‌الحرام در غروب روز سه‌شنبه 25 مهرماه 1391 هجري شمسي در بسياري از نقاط جهان از جمله منطقة خاورميانه با چشم عادي و غيرمسلّح و همچنين چشم مسلّح قابل رؤيت است. بنابراين مطابق با نظر اکثر قريب به اتّفاق فقهاء و مراجع عظام تقليد( أدام الله أظلالهم) روز چهارشنبه 26 مهرماه، روز اوّل ذي‌الحجّة الحرام 1433 هجري قمري خواهد بود.

مشخّصات هلال ماه ذيالحجّة الحرام 1433 هجري قمري

برخي از مشخّصه‌هاي هلالِ ذي‌الحجّة ‌الحرام 1432 در روز سه‌شنبه 25 مهرماه 1391 در افق شهر مقدّس قم عبارتند از :

• سنّ هلال در لحظه غروب خورشيد : 26 ساعت و 02 دقيقه

• لحظه غروب خورشيد (براساس محاسبات) : ساعت 17 و 33 دقيقه

• لحظه غروب خورشيد (براساس رصد): ـ

• سمت خورشيد در لحظه غروب : 259 درجه و 54 دقيقه قوسي

• سمت ماه در لحظه غروب خورشيد: 246 درجه و 26 دقيقه قوسي

• اختلاف سمت ماه و خورشيد در لحظه غروب خورشيد: 13ـ درجه و 27 دقيقه قوسي

• زاوية جدايي ماه و خورشيد در لحظه غروب خورشيد: 14 درجه و 41 دقيقه قوسي

• ارتفاع هلال در لحظه غروب خورشيد: 04 درجه و 34 دقيقه قوسي

• درصد سطح روشن ماه: 74/1%

• مکث ماه بعد از غروب خورشيد: 32 دقيقه

• لحظه غروب ماه: ساعت 18 و 07 دقيقه

• فاصله ماه در لحظه غروب خورشيد: 63/360837 کيلومتر

^بالا

کتابشناسی: الاستبصار فی ما اختلف من الاخبار

تألیف شيخ الطائفه، شيخ طوسى، ابو جعفر محمد بن حسن طوسى از بزرگترين فقهاى شيعه و از علماى قرن پنجم هجرى(385- 460 هجرى).

وي‍‍ژگي هاي كتاب و انگيزه تاليف

اين كتاب پس از تاليف تهذيب الاحكام و به هدف مقايسه بين احاديث اختلافي نگاشته شده شيخ طوسى در هر باب از اين اثر ابتدا احاديث مورد پذيرش خود را آورده، سپس به روايات مخالف اشاره كرده و به نقد و بررسي سندي و محتوايي آنها و جمع ميان روايات پرداخته است. و با توجه به اين هدف شامل همه ابواب فقه نيست و تنها به ابوابى اشاره دارد كه در آن روايات مخالفى وارد شده باشد. طبقه بندي استبصار بر اساس تقسيم مولف 3 جزء بوده كه 2جزء نخست آن به مباحث عبادات (به جز جهاد) و جزء اخير به ديگر ابواب فقهي اختصاص دارد . از نظر اسناد احاديث ،شيخ طوسي در آغاز برآن بوده كه احاديث را با اسانيد آنها ضبط نمايد و تا اندازه اي در دو جزء نخستين اين شيوه را رعايت كرده اما در جزء اخير فقط به نام راوى كه روايت را از كتاب او نقل كرده اكتفا مى‏كند و به سبك كتاب تهذيب خود، اسانيدش به اصول روايي را در پايان آورده است تا روايات از ارسال خارج شده و به روايات مسند ملحق گردند. احاديث استبصار بر پايه آماري كه خود مولف ارائه داده به 5511 حديث مي رسد.

شرح‏هاى كتاب‏

اين كتاب بسيار مورد توجه و عنايت علماى شيعه قرارگرفته است و شرح‏هاى فراوانى نيز بر آن نگاشته‏اند كه اينك به برخى از آنها اشاره مى‏كنيم:

1- كتاب جامع الأخبار في إيضاح الاستبصار نوشته شيخ عبد اللطيف بن على بن احمد بن ابى جامع حارثى شامى عاملى شاگرد شيخ بهائى.

2- نكت الإرشاد در شرح استبصار نوشته شهيد اول، محمد بن مكى.

3- شرح استبصار نوشته سيد ميرزا حسن بن عبد الرسول حسينى زنوزى خوئى( 1172- 1223 هجرى).

4- شرح استبصار نوشته امير محمد بن امير عبد الواسع خاتون آبادى داماد علامه مجلسى( درگذشت 1116 هجرى).

5- شرح استبصار نوشته شيخ عبد الرضا طفيلى نجفى.

6- شرح استبصار نوشته فقيه قاسم بن محمد جواد معروف به ابن الوندى و فقيه كاظمى، درگذشت بعد از سال 1100 هجرى و معاصر با شيخ حر عاملى.

7- شرح استبصار نوشته علامه سيد محسن بن حسن اعرجى كاظمى( درگذشت 1127 هجرى).

بخش مشيخه كتاب نيز بسيار مورد توجه علماى علم رجال قرار گرفته است و بر آن شرح‏هاى فراوانى نگاشته‏اند مانند:

1- مشيخة الاستبصار نوشته مولى شريف على بن حسن.

2- أسانيد الاستبصار نوشته حسن بن على بن ابراهيم علوى.

3- عواطف الاستبصار نوشته شيخ فخر الدين بن محمد على بن احمد بن طريح نجفى (درگذشت 1085 هجرى)

^بالا

عرفات و کربلا: حدیث عبدالله بن مسکان

فی کامل الزیارات، باب 70، حدیث 4: حدثني أبي عن سعدبن عبدالله عن موسى بن عمر عن علي بن النعمان عن عبدالله بن مسكان قال قال أبو عبد اللّه(ع)‏إن اللّه تبارك و تعالى يتجلى لزوار قبر الحسين(ع) قبل أهل عرفات و يقضي حوائجهم و يغفر ذنوبهم و يشفعهم في مسائلهم ثم يأتي أهل عرفة فيفعل ذلك بهم‏.

^بالا


قوانین و شرایط ارسال مقاله

فرم ارسال مقاله

پیشنهادات و انتقادات


 
<< شروع < قبلی 61 62 63 64 بعدی > پایان >>

JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL

منوی اصلی


ورود طلاب



 

آزمون ورودی مراکز تخصصی فقهی حوزه علمیه

امورطلاب و اساتید

O  امور خوابگاه مدرسه

O  امور رفاهی طلاب

O  امور رفاهی اساتید

O  تسهیلات ورزشی

O  اردوی زیارتی پژوهشی مشهد مقدس

O  امور پرورشی

O  اطلاعیه‌ها

O  ارتباط با مسوولین

معاونت آموزش

O  قوانین و مقررات آموزشی:  سطح خارج

O  معرفی اساتید:  سطح خارج

O  برنامه امتحانات:  سطح خارج

O  اطلاعیه‌های آموزشی:  سطح خارج

O  ارتباط با مسوول آمورش:  سطح خارج

O  پرسش و مباحثات علمی

O  نمونه سوالات دروس سطح

O  آیین نامه تقریرات و پژوهش های خارج

Hosting: Ilimitada Hosting Chile VPS